Zwaar op de maag

De Italiaanse steneneter Francis Batalia.

dinsdag 25 april 2017 – De verhouding tussen mens, maag en steen is gevarieerd. Van oudsher kennen we de keisnijders op schilderijen zoals die van Bosch en Breughel. Vaardige lieden die met geslepen mes in het openbaar op de kermis een denkbeeldige steen uit iemands hoofd verwijderden. Daarnaast waren er de specialisten die nierstenen wisten op te sporen en zonder verdoving uit blaas of pisbuis verwijderden. In dergelijke gevallen is de steen of kei een hinderlijk voorwerp dat men liever kwijt dan rijk was.

Het omgekeerde komt ook voor. Dat mag blijken uit het artikel van Thomas Morris, ‘The stone-swallower’, waarnaar verwezen wordt in Merkwaardig (week 16) van dit jaar. Morris beschrijft de pijnlijke geschiedenis van ene Thomas Gobsill die, al drie jaar lang ‘extremely tortured by wind’, het advies kreeg om ronde witte kiezels te slikken. Het tragische verhaal staat in het handboek de Complete Family Physician, dat voor het eerst werd gepubliceerd in 1781.

Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 17)

zondag 23 april 2017 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een afbeelding van de boekenwereld. Deze keer is het een interieur van een voor mij onbekende 18e-eeuwse bibliotheek. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Één reactie

Meertaligheid in woord en klank

De uitdagingen van een (Zuid-)Nederlandse literatuurgeschiedenis

vrijdag 21 april 2017 – Enige tijd geleden schreef Peter Altena op deze site over de nieuwe literatuurgeschiedenis over de Zuidelijke Nederlanden in de achttiende eeuwDe weg naar het binnenland van Tom Verschaffel. Op vrijdag 5 mei a.s. organiseert de Werkgroep 18e Eeuw naar aanleiding van de verschijning van dit boek een avond met lezingen, discussie en muziek in Museum Vleeshuis | Klank van de Stad te Antwerpen.

De avond draait rondom een van de centrale kwesties uit het boek van Verschaffel: de meertaligheid van de (literaire) cultuur in de Zuidelijke Nederlanden. Verschaffel zelf zal in een lezing zijn gedachten hierover uiteenzetten en vervolgens in debat gaan met experts die vanuit verschillende perspectieven hun licht werpen op de kwestie: Kornee van der Haven (UGent), Gijsbert Rutten (Universiteit Leiden) en Jan Herman (KU Leuven).

Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Revolutionaire rede?

Bij een heruitgave van Gerard Noodt

woensdag 19 april 2017 – In Nederland wordt Gerard Noodt (1647-1725) beter gekend dan gelezen. Dat klinkt dan zelfs nog te mooi: hij wordt iets beter gekend dan helemaal niet gelezen. In 1988 publiceerde Govaert van den Bergh een monografie over Noodts leven en werk, in het Engels, en nadien voerde Jonathan Israel hem met ere op in de galerij van Nederlandse verlichte geesten.

In de in Nederland beoefende ‘dix-huitièmistique’ kom je Noodt zelden tegen. In Nijmegen, de stad waar hij werd geboren, heb je een Gerard Noodtstraat – ik ken zelfs iemand die er woont – en een naar Noodt genoemd rechtshistorisch instituut – ik ken iemand die daar werkte. Dat heeft er niet geleid tot grote erkentelijkheid of faam.

Des te opmerkelijker is daarom de editie van Noodts redevoering uit 1699 Over de souvereiniteit van het volk. In de uitgave, deel 21 van Elseviers Politieke Bibliotheek, volgt op de verhelderende en actualiserende inleiding van Arendo Joustra, de door Hans van Cuijlenborg verzorgde vertaling van de rede én in facsimile de oorspronkelijke tekst De jure summi imperii et lege regia. Het boekje moet € 14,95 kosten, wat eigenlijk grenst aan gratis. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | 3 Reacties

Merkwaardig (week 16)

zondag 16 april 2017 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een afbeelding van de boekenwereld. Deze keer is het de Biblioteca Joanina in Coimbra. Deze universiteitsbibliotheek draagt de naam van koning João V, die begin 18e eeuw opdracht gaf tot het bouwen van deze ‘meest spectaculaire bibliotheek van de wereld’. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Reisverslagen uit de anonimiteit (2)

Een reisje door Gelderland

Sonsbeek (Foto: Michiel Verbeek).

woensdag 12 april 2017  Eerder schreef ik over enkele aangetroffen reisbeschrijvingen, zogenoemde verdwaalde stukken in het archief van De Gelderse Bloem en beloofde er nog een. Bij dezen.

Ruim een reisweek – van 2 juni tot 11 juni 1797 – had ene Charles Watering nodig om Geldersen, Hollanders en Klevenaren te karakteriseren. Vier pagina’s regelmatig handschrift voldeden.

Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Op naar Monnickendam

Expeditievergadering Stichting Jacob Campo Weyerman op zaterdag 16 september 2017

maandag 10 april 2017 – De jaarlijkse expeditievergadering trekt in het lustrumjaar naar het stadje waar André Hanou, één van de oprichters van de Stichting, werd geboren. Monnickendam is ook de geboorteplaats waar Nicolaas Hoefnagel, ‘de kleinzoon van Weyerman’. Ook Jan Nieuwenhuyzen, de oprichter van het Nut, en Bernard Nieuwentyt, de fysicotheoloog, woonden en werkten in het stadje.

Bij de pre-expeditie raakte het bestuur onder de indruk van de behulpzaamheid van de Monnickendammers, die vroegen aan wie de Stichting gewijd was en na het antwoord niet slechts verklaarden nog nooit van Weyerman gehoord te hebben maar zich dat allen ook als een tekort aanrekenden. Treffend was ook de kerkgebouwdichtheid van Monnickendam. In het centrum hield het beeld van een monnik met een knuppel de wacht. Aan voorbijgangers vroegen we wat die knuppel te betekenen had. Men bleef ons het antwoord schuldig en rekende zich ook dat als een tekort aan.

In de expeditievergadering zal aandacht worden geschonken aan de stichting van de Stichting. Jan Bruggeman laat de aanwezigen delen in de vondsten en bevindingen, opgedaan tijdens zijn Weyerman-onderzoek van de voorbije jaren. Vanzelfsprekend behoort een rondgang door het schilderachtige Monnickendam tot de onderdelen van het programma. Het programma denken we te besluiten in het Marker Veerhuis, met prachtig uitzicht op het water.

Een programma met plaatsen, tijden en namen zal bekend gemaakt worden via de site. Noteer de datum en het reisdoel vast in de agenda!

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 15)

zondag 9 april 2017 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een afbeelding van de boekenwereld. Deze keer is het de Nationale Bibliotheek van de Republiek Belarus, aka Wit-Rusland. Het gebouw, dat ’s avonds dankzij vele led-lampjes fraai oplicht, is deels tot stand gekomen uit verplichte donaties van studenten uit Minsk. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Voetnoot (5)

Het bad van graaf Cowper

William Cowper

zaterdag 8 april 2017 – Het krantennieuws van Weyerman intrigeert me. Uit welke kranten haalde Weyerman het? Hoe lang deed hij erover om het te herkauwen? En wat maakte juist dat ene bericht voor hem aantrekkelijk? Meestal kan ik niet al deze vragen beantwoorden, maar soms levert het me een onverwacht inzicht op. Het nieuws van vandaag is daar een voorbeeld van.

In de Rotterdamsche Hermes van 26 juni 1721 (aflevering 49, p. 333) schrijft Weyerman:

De Graaf Cowper, die, onpasselyk zynde, naar het Bad gereist is, errinnert aan Anubis eene Historie, die, eenige jaren geleeden, in dat Bad is voorgevallen, en waarvan het verhaal de Dames, en wel voornamelyk de getroude, niet onsmakelyk zal voorkomen.

Daarop volgt een uitgebreide anekdote die verder niets met Earl (graaf) Cowper te maken heeft.

Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Toneel tussen de regels door

De Alkmaarse schandaalbiografie van Weynandt Josephus Rochel (ca 1763) – 2

Titelprent De zedemeester en kantoorknegt, bedriegers (1698) van Hendrik van Halmael

donderdag 6 april 2017 – In de zoektocht naar de identiteit van de schrijver van De Levens-bysonderheeden, van Weynandt Josephus Rochel, (alias) het Keulsche Roselyntje zal archiefonderzoek allicht belangrijke gegevens kunnen opleveren. Rochel komt voor in de Alkmaarse Doop-, Trouw- en Begraafboeken, neem ik aan op gezag van de inleider van de uitgave in transcriptie.

De biografie moet ook vervolgen en gevolgen hebben gehad in de rechterlijke archieven: als de aanklacht van de auteur juist was, bood dat voldoende aanleiding om maatregelen tegen Rochel te nemen; als het onjuist was, was er alle reden voor Rochel om de auteur wegens smaad te vervolgen.

Er is ook een andere manier om de identiteit van de schrijver nader te bepalen: tussen de regels door lezen. De schrijver is goed ingevoerd in Alkmaar. Hij noemt veel straten in de stad en dorpjes in de omgeving zonder bijzondere toelichting, wat de veronderstelling dat hij zijn lezers in Alkmaar zocht waarschijnlijk maakt. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen