Turquerie

Turqueriedonderdag 30 oktober 2014 – Fantaseren over zwoele Turkse baden, blanke slavinnen, oosterse paleizen en luxueuze interieurs is altijd al een geliefde bezigheid geweest. Het exotische Turkije zag je terug in kleding, schilderijen en toegepaste kunst (turquerie). Maar zeker niet alleen in de 19e eeuw, zoals de weblog Made in Europe van NRC-redacteur Pieter Steinz suggereert.

Al sinds de 16e eeuw deden gedachten aan het exotische Oosten – Turkije en de Levant, maar ook het verre China – bij menige welgestelde burger het hart sneller kloppen. De website Alla Turca. The fashion for all things Turkish in the Habsburg empire laat bijvoorbeeld zien hoe men aan het Habsburgse hof geïnspireerd was door alles wat maar Turks was. Men hulde zich in harembroeken, tulbanden en andere Turkse gewaden. Il Seraglio van Mozart (Die Entführung aus dem Serail) werd met veel succes opgevoerd in het Burgtheater.  Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Biografie Utrechtse patriot

Jacob van Haeftenwoensdag 29 oktober 2014 – Jacob van Haeften (1751-1831) bracht volgens Van der Aa zijn laatste levensjaren door in Heereveen, waar hij ‘zich door zonderlinge zeden en manieren kenmerkte’. Dat laatste maakt de lezer nieuwsgierig naar de dichter, rechtsgeleerde en politicus.

Van Haeften studeerde in Utrecht en was reeds in 1782 lid van de vroedschap te Utrecht, waar zijn patriotse ideeën een gunstig onthaal kregen. Peet Theeuwen noemt hem een ‘voortrekker van de patriotse regenten’, die ook bijdragen leverde aan de Post van den Neder-Rhijn.

Over Van Haeften is een biografie verschenen, geschreven door de Tielse genealoog Paul Welling, die getrouwd is met een telg van de familie Van Haeften. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Portretten van de Amsterdamse jetset

Adriaan de Lelie  Van Loondinsdag 28 oktober 2014 – Bij ruzies werden familieportretten wel eens overgeschilderd, schrijft Josephina de Fouw in de catalogus bij de tentoonstelling Adriaan de Lelie en het achttiende-eeuwse familieportret in Museum Van Loon.

Zo kreeg de Haarlemse schilder Wybrand Hendriks in 1790 de opdracht de dochter van het doopsgezinde echtpaar Feitama van het familieportret te verwijderen. Ze was tegen de zin van haar ouders getrouwd met een militair en dus moesten alle herinneringen aan haar worden weggekwast.

Ook Adriaan de Lelie paste de familieportretten die hij ooit had geschilderd, later aan. Bijvoorbeeld in opdracht van nieuwe eigenaars. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Perikles in Pruisen

Perikles in Preussenmaandag 27 oktober 2014 – Kom bij de Duitsers niet aan hun Brandenburger Tor. Dat merk je onmiddellijk als je de reacties leest op een artikel in Der Tagenspiegel. Hierin wordt uitgebreid verslag gedaan van een nieuwe visie op het belangrijkste monument van Duitsland.

Aanleiding is het proefschrift van de Duitse kunsthistorica Zitha Pöthe: Perikles in Preußen. Zij concludeerde dat de bas-reliëfs van de Brandenburger Tor niets van doen hebben met overwinningen op Napoleon, zoals vaak wordt gezegd, maar alles met de strijd om democratie die in Nederland met succes de grond in was geboord. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 43)

Lezende man, George Moutard Woodwardzondag 26 oktober 2014 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de 18e eeuw. De oogst van deze week is een allegaartje van plaatjes, krantenberichten, verhalen, persberichten, recensies, films, recepten. – Zoals altijd vergezeld van een afbeelding van een lezende man of vrouw: dit keer een karikatuur van een lezende maar slechtziende heer, door George Moutard Woodward. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Gouden klinkers in Zoetermeer

Zoetermeer, J Besoet 1761 - vStockum 20141104zaterdag 25 oktober 2014 – Deze ingekleurde prent uit 1761 toont een belangrijk kruispunt in Zoetermeer. Voor ons zien we de Dorpsstraat, die in de 18e eeuw de Heerestraat heette en toen in Zegwaart lag. Achter ons lag Zoetermeer, dat in 1935 Zegwaart zou opslokken. De Heerestraat was een belangrijke verbindingsweg van Den Haag naar Gouda. Links staat de herberg waar Weyerman ooit, in 1732, onder het genot van een stevige pijp tabak en vele flessen wijn sprak met de baron van Syberg.

Syberg was een luidruchtige eenarmige Duitser die dankzij de steen der wijzen de kunst van het goud maken beheerste. Weyerman en Syberg spraken over de alchemie en het hermetisme, de ondoordringbare wijsbegeerte die geassocieerd wordt met de mythische filosoof Hermes Trismegistos. Syberg nam zijn intrek in Meerrust, een ‘vermaakelyke Buitenplaats’ even verderop in de Heerestraat. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Rousseau als olympisch warhoofd

Kees ’t Hart op grandioze herhaling met Teatro Olimpico

Teatro Olimpicowoensdag 22 oktober 2014 – Als er een prijs uitgeloofd mag worden voor de schrijver die het vermakelijkst de achttiende eeuw onklaar maakt, dan is Kees ’t Hart de zekere winnaar. In 1988 bundelde hij in zijn debuut Vitrines drie verhalen, waarvan ‘Rousseau’ er een was. Onlangs verscheen van ’t Hart de roman Teatro Olimpico, waarin het net als in het verhaal om de voorstelling ‘Rousseau’ gaat.

In de roman gaat het toneelstuk over de grenzen, naar Vicenza. De vergelijking tussen verhaal en roman valt zonder enige twijfel in het voordeel van de roman uit: wat in het verhaal nog verbijsterend en ontregelend was – het ‘sokkelprobleem van de achttiende eeuw’ – is in de roman ontzettend grappig. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Wat voerde de pastoor in zijn schild?

Ons' Lieve Heer op Solder beerputdinsdag 21 oktober 2014 – Bij ingrijpende verbouwingen in de Amsterdamse binnenstad hebben archeologen altijd een feestje. Ook bij de verbouwing van de katholieke huiskerk Ons’ Lieve Heer op Solder op de Oudezijds Voorburgwal.

Daar troffen de gemeentelijke onderzoekers namelijk een gigantische beerput aan: 4 x 2,5 m en 2,6 m diep. Dit is bijna driemaal zo groot als de doorsnee exemplaren in Amsterdamse woonhuizen. Waarom hadden de bewoners van de huiskerk, de pastoor en enkele volgelingen, in de 18e eeuw zo’n grote afvalput nodig? En hoe komt het toch dat er zo ongelofelijk veel serviesgoed, drinkglazen, duizenden rookpijpen in werden aangetroffen? Bacchanalen? Losbandige toestanden? Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

De zakenreis van Jan van Heukelom (1805)

Jan van Heukelommaandag 20 oktober 2014 – Aan het einde van de achttiende eeuw daalde in Nederland de productiviteit van bedrijven en werd ook de kwaliteit van hun producten minder. Ooit was hun internationale concurrentiepositie niet te evenaren, maar nu werd het steeds moeilijker die positie te handhaven. Dit merkte ook de familie Van Heukelom, lakenfabrikanten te Leiden.

Om het te kunnen opnemen tegen buitenlandse concurrenten moest men weten wat er elders gebeurde. Vooral in Engeland, waar zich een industriële revolutie voltrok. Daarom vertrok Jan van Heukelom (de vierde met deze naam in de familie), als twintigjarige in 1805 naar Engeland. Hij maakte een reisverslag van zijn circa acht maanden durende verblijf daar: een egodocument dat eeuwenlang in de familie bewaard is gebleven. Dit wordt nu voor het eerst uitgegeven: De Engelse Industriële Revolutie beleefd door een Leidse lakenfabrikant. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 42)

Lezende jongeman, trant  François Boucherzondag 19 oktober 2014 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de 18e eeuw. De oogst van deze week is een allegaartje van plaatjes, krantenberichten, verhalen, persberichten, recensies, films, recepten. – Zoals altijd vergezeld van een afbeelding van een lezende man of vrouw: dit keer een anoniem vroeg-achttiende-eeuws portret van een lezende jongeman. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen