Gouden klinkers in Zoetermeer

Zoetermeer, J Besoet 1761 - vStockum 20141104zaterdag 25 oktober 2014 – Deze ingekleurde prent toont een belangrijk kruispunt in Zoetermeer. Voor ons zien we de Dorpsstraat, die in de 18e eeuw de Heerestraat heette en in Zegwaart lag. Achter ons lag Zoetermeer. De Heerestraat was een belangrijke verbindingsweg van Den Haag naar Gouda. Links staat de herberg waar Weyerman ooit, in 1732, onder het genot van een stevige pijp tabak en vele flessen wijn sprak met de baron van Syberg.

Syberg was een luidruchtige eenarmige Duitser die dankzij de steen der wijzen de kunst van het goud maken beheerste. Weyerman en Syberg spraken over de alchemie en het hermetisme, de ondoordringbare wijsbegeerte die geassocieerd wordt met de mythische filosoof Hermes Trismegistos. Syberg nam zijn intrek in Meerrust, een ‘vermaakelyke Buitenplaats’ even verderop in de Heerestraat. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Rousseau als olympisch warhoofd

Kees ’t Hart op grandioze herhaling met Teatro Olimpico

Teatro Olimpicowoensdag 22 oktober 2014 – Als er een prijs uitgeloofd mag worden voor de schrijver die het vermakelijkst de achttiende eeuw onklaar maakt, dan is Kees ’t Hart de zekere winnaar. In 1988 bundelde hij in zijn debuut Vitrines drie verhalen, waarvan ‘Rousseau’ er een was. Onlangs verscheen van ’t Hart de roman Teatro Olimpico, waarin het net als in het verhaal om de voorstelling ‘Rousseau’ gaat.

In de roman gaat het toneelstuk over de grenzen, naar Vicenza. De vergelijking tussen verhaal en roman valt zonder enige twijfel in het voordeel van de roman uit: wat in het verhaal nog verbijsterend en ontregelend was – het ‘sokkelprobleem van de achttiende eeuw’ – is in de roman ontzettend grappig. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Wat voerde de pastoor in zijn schild?

Ons' Lieve Heer op Solder beerputdinsdag 21 oktober 2014 – Bij ingrijpende verbouwingen in de Amsterdamse binnenstad hebben archeologen altijd een feestje. Ook bij de verbouwing van de katholieke huiskerk Ons’ Lieve Heer op Solder op de Oudezijds Voorburgwal.

Daar troffen de gemeentelijke onderzoekers namelijk een gigantische beerput aan: 4 x 2,5 m en 2,6 m diep. Dit is bijna driemaal zo groot als de doorsnee exemplaren in Amsterdamse woonhuizen. Waarom hadden de bewoners van de huiskerk, de pastoor en enkele volgelingen, in de 18e eeuw zo’n grote afvalput nodig? En hoe komt het toch dat er zo ongelofelijk veel serviesgoed, drinkglazen, duizenden rookpijpen in werden aangetroffen? Bacchanalen? Losbandige toestanden? Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

De zakenreis van Jan van Heukelom (1805)

Jan van Heukelommaandag 20 oktober 2014 – Aan het einde van de achttiende eeuw daalde in Nederland de productiviteit van bedrijven en werd ook de kwaliteit van hun producten minder. Ooit was hun internationale concurrentiepositie niet te evenaren, maar nu werd het steeds moeilijker die positie te handhaven. Dit merkte ook de familie Van Heukelom, lakenfabrikanten te Leiden.

Om het te kunnen opnemen tegen buitenlandse concurrenten moest men weten wat er elders gebeurde. Vooral in Engeland, waar zich een industriële revolutie voltrok. Daarom vertrok Jan van Heukelom (de vierde met deze naam in de familie), als twintigjarige in 1805 naar Engeland. Hij maakte een reisverslag van zijn circa acht maanden durende verblijf daar: een egodocument dat eeuwenlang in de familie bewaard is gebleven. Dit wordt nu voor het eerst uitgegeven: De Engelse Industriële Revolutie beleefd door een Leidse lakenfabrikant. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 42)

Lezende jongeman, trant  François Boucherzondag 19 oktober 2014 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de 18e eeuw. De oogst van deze week is een allegaartje van plaatjes, krantenberichten, verhalen, persberichten, recensies, films, recepten. – Zoals altijd vergezeld van een afbeelding van een lezende man of vrouw: dit keer een anoniem vroeg-achttiende-eeuws portret van een lezende jongeman. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

De kunst van het voorleggen

Voorlegh boekzaterdag 18 oktober 2014 – Tegenwoordig noemen we het ‘voorsnijden’, maar in de 17e en vroege 18e eeuw gebruikte men hiervoor het woord ‘voorleggen’. Neerleggen, zo verklaart het WNT de letterlijke betekenis, of: uitstallen.

Al sinds de 16e eeuw verschenen er in Europa voorlegboekjes waarin de kunst van het voorleggen van kippen, koeien en varkens uit de doeken werd gedaan. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Vroegmodern nationalisme in Nijmegen

Leeuw op Lemelerberg

Monument in Park 1813 op de Lemelerberg (Overijssel)

vrijdag 17 oktober 2014 - De Nederlandse academie kent een rijke congrescultuur. Voor de niet aan een universiteit verbonden vakbeoefenaar is dat een prettige zaak. Die heeft immers in de dagelijkse praktijk weinig gelegenheid om met vakgenoten van gedachten te wisselen over inhoudelijke zaken en krijgt daartoe op zo’n congres volop de kans.

In 2011 ontving de Nijmeegse letterkundige Lotte Jensen een Vidi-subsidie van NWO voor het project Proud to be Dutch: The Role of War and Propaganda Literature in the Shaping of an Early Modern Dutch Identity, 1648-1815. Doel van dit project was onderzoek te doen naar vroegmoderne manifestaties van vaderlandsliefde in de Republiek, Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Heruitgave Van Effens La Bagatelle

STCN_314734260_01dinsdag 14 oktober 2014 – Justus van Effen had in 1713 met een paar anderen 1713 het Journal littéraire de la Haye opgericht. Het werd uitgegeven door de Haagse boekverkoper Thomas Johnson en was, ondanks de kritiek erop (‘hoogdravend en blaaskakerig’) een succes.

Niettemin was Van Effen zelf ontevreden, met name omdat het door nalatigheid van Johnson onregelmatig begon te verschijnen. Dit betekende inkomstenderving: voor een broodschrijver een ernstige zaak.

Daarom begon Van Effen in 1718 met een eigen blaadje: La Bagatelle ou discours ironiques, où l’on prête des sophismes ingenieux au vice & à l’extravagance, pour en faire mieux sentir le ridicule. Het verscheen ’s maandags en donderdags. Het eerste vertoog is van 5 mei 1718, het laatste van 13 april 1719 (98 afleveringen). Volgende maand komt hiervan een kritische editie uit. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Rampspoedige reizen van een globetrotter

Jan Struysmaandag 13 oktober 2014 – Al eerder schreef Kees Boterbloem over zeilmaker en varensgezel Jan Struys, wiens Drie aanmerkelijke en seer rampspoedige Reysen door Italien, Griekenlandt, Lijflandt, Moscovien, Tartarijen, Meden, Persien, Oost-Indien, Japan, en verscheyden andere Gewesten (1676) een bestseller werd.

Boterbloem, in het dagelijkse leven hoogleraar aan de University of South Florida, onderzocht in zijn Fiction and Reality of Jan Struys (2008) in hoeverre Jan Struys zich aan de feiten hield. Aan veel 17e- en 18e-eeuwse reisverhalen ligt immers een fikse hoeveelheid fantasie ten grondslag. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 41)

IL la Fargue van Nieuwland Maria Perpetua van Goens 1774zondag 12 oktober 2014 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de 18e eeuw. De oogst van deze week is een allegaartje van plaatjes, krantenberichten, verhalen, persberichten, recensies, films, recepten. – Zoals altijd vergezeld van een afbeelding van een lezende man of vrouw: dit keer Maria Perpetua van Goens (dochter van), een aquarel door de Haagse schilder Isaac Lodewijk la Fargue van Nieuwland. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen