Merkwaardig (week 22)

zondag 28 mei 2017 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een afbeelding van de boekenwereld. Deze keer is het de eerste bibliotheek van Muyinga, een stad in het noorden van Burundi. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Naaktlopers

zaterdag 27 mei 2017 – Zittend in de schaduw probeer ik het hoofd koel te houden en surf ik wat op het web. Ik ben op zoek naar de Amsterdamse boekverkopers Sebastiaan, Christiaan en Martinus Petzold. Sebastiaan Petzold blijkt de uitgever van Godfried Arnolds Historie der kerken en ketteren (1701), met prachtige illustraties van religieuze leiders door Romeyn de Hooghe.

In dit boek worden de Wederdopers beschreven en het verhaal verteld over de glasmaker Dirk Snyder. Deze speelde in religieus Amsterdam de rol van profeet en had een eigen konventikel van wederdopers om zich heen verzameld. Hij is de geschiedenis in gegaan als de eerste naaktloper (1535).

Dirk Snyder, elders genoemd Theodorus Sutor, had de vrouw van Jan Sybrandtz verleid, nota bene waar deze lakenkoopman zelf bij stond, en leidde een godsdienstoefening in zijn huis. Ineens raakte de profeet in extase, trok zijn kleren uit en wierp ze in het vuur. De overige aanwezigen deden als hij. Naakt volgden ze hem door de straten, roepende ‘De wrake Gods, de wrake Gods’. De schutterij nam de dolle naaktlopers schielijk gevangen.

De cipier dwong hen zich aan te kleden, maar dat weigerden ze. Ze waren immers geschapen naar het beeld van God. Net als Adam en Eva hadden ze geen enkel gevoel van schaamte om zich naakt op straat te vertonen. Het liep slecht voor ze af. Ze werden ter dood veroordeeld ‘en de Lyken in Linne klederen genaaidt om naakt-lopers te vertonen, en op Raderen gezet tot een Schouwspel’. —Rietje van Vliet

 

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Voetnoot (11)

Een voetnoot over voetnoten

Étienne Tabourot

donderdag 25 mei 2017 – Het leek me tijd geworden om enkele woorden te wijden aan voetnoten in het werk van Weyerman. Ik heb eerder al eens gezegd – ik ben kwijt waar en wanneer – dat een voetnoot van Weyerman vaak een wegwijzer naar een gebruikte bron kan zijn. Als Weyerman een zwaarwichtig werk citeert, dan is de kans dat hij de voetnoot van iemand overgenomen heeft, groter dan de kans dat hij het citaat rechtstreeks uit de bron heeft gehaald die in de voetnoot genoemd wordt.

Om dat punt te maken heb ik een willekeurige voetnoot van de plank gepakt. Het lot wees pagina 406 van de Echo des Weerelds deel I aan. Weyerman heeft daar net een soort séance beschreven, stipt de werking van amuletten aan en komt op een rijmpje over de drie wijzen uit het Oosten. De passage is van maar liefst drie voetnoten voorzien: Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Het complexe beeld van Staring

dinsdag 23 mei 2017 – Bij een bezoek aan de eeuwenoude Librije in Zutphen sprak de gids met bewondering over de dichter A.C.W. Staring (1767-1840). Hij vertelde dat in de vloertegels onder de lessenaars met de vastgeketende boeken sporen te zien zijn, waarschijnlijk van een hond. Staring dichtte deze sporen aan de duivel toe die in hondengedaante de monnik Jaromir verraste toen hij op een vastendag in de bibliotheek een kippenboutje zat te verorberen. Dit gedicht uit Starings ‘Jaromircyclus’ was in de Librije te koop.

Bij mijn avondmaaltijd in het restaurant van landhotel De Hoofdige Boer in het nabij gelegen dorp Almen lag het gedicht van Staring over boer Stuggink op tafel. Deze vertelling begint met de bekende dichtregels:

 

Elk weet, waar ’t Almensche Kerkje staat,
En kent de laan die derwaart gaat.

Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 21)

zondag 21 mei 2017 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een afbeelding van de boekenwereld. Deze keer is het een fraaie boekenkast uit de Biblioteca de la Universidad de Salamanca. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Almanakken en liedjes in de aanbieding

De Alkmaarse schandaalbiografie van Weynandt Josephus Rochel (ca 1763) – 3

donderdag 18 mei 2017 – De hoofdpersoon van De Levens-Bysonderheeden van Weynandt Jospehus Rochel, (alias) het Keulsche Roselyntje, waarover ik eerder schreef (hier en hier), was een man van veel ambachten en nog meer ongelukken.

Op de titelpagina wordt een indruk van zijn beklagenswaardige loopbanen gegeven: ‘Kleermaker, Rynsche Wynkoper, Koppelaar’ en nog veel meer. Dieptepunt is ongetwijfeld het door hem beoefende ambacht van ‘Strondtwerker’. Hij was volgens de titelpagina ook ‘Liedjes Uytventer’ en ‘Loterybriefjes Verkoper’. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Voetnoot (10)

Geen echte vrienden

dinsdag 16 mei 2017 – Als Weyerman inderdaad met enige regelmaat de Noordzee overstak, dan moet hij meerdere kapiteins ontmoet hebben. Ooit schreef ik al over kaptein N. Jeff***, voor wie volgens mij Edward Jeffreys model stond. Jan Bruggeman wees mij op nog twee andere kapiteins.

Voor Weyerman waren ze kennelijk een noodzakelijk kwaad: Jeffreys wordt neergezet als een verwaande bullebak, en in het navolgende citaat laat Weyerman duidelijk merken dat je goud geld moest betalen voor schrale voorzieningen. Het is te vinden in de Rotterdamsche Hermes, op p. 327 (19 juni 1721). De Daemon vertelt hoe hij tijdens een avontuur door een explosie werd weggeslingerd: Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 20)

zondag 14 mei 2017 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een afbeelding van de boekenwereld.  Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Diefstal en kindermoord

Drie vrouwen Pirlapomp justitieel gewurgd in Rhenen (1707)

Gezicht op Rhenen (1646) door Jan Josephsz van Goyen

donderdag 11 mei 2017 – Er waren in het begin van de achttiende eeuw twee zusters die als raven stalen: Aeltje Cornelis en Hilletje Cornelis. Hilletje was geboren in Barneveld en 41 jaar oud, Aeltje was in Ede geboren en ‘ontrent acht-a negen-en veertig Jaren’ oud. Beiden droegen ze een identieke en merkwaardige alias: Pirlapomp.

Op 4 april 1707 werden zij in Rhenen ‘aen een Pael, met een Pop boven haar hooft gestelt, ende met de Koorde door den Scherp-rechter geworgt’. In de gedrukte Sententien wordt een indrukwekkende opsomming van hun dieverijen geboden. Het vonnis was op 28 maart uitgesproken. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Voetnoot (9)

Mr. Green, een blinde organist (vervolg)

Het orgel in St Giles-without-Cripplegate

dinsdag 9 mei 2017 – Weyerman verbleef in een logement achter de kerk van St Paulus. Dat zou Saint Paul’s Cathedral geweest kunnen zijn, maar ik zou Weyerman toch veeleer zoeken in de omgeving van Saint Paul’s Covent Garden. Met St. Gillis bedoelt Weyerman Saint Giles Cripplegate. Green is daar vanaf rond 1704 tot in ieder geval in 1728 organist geweest.

Weyerman moet, als we hem mogen geloven in de teksten die ik in de vorige voetnoot heb geciteerd, Mr. Green goed gekend hebben, maar wat hij met piketten (kaartspelen) met deze blinde bedoelde is mij niet duidelijk. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen