Heinrich Heine, Europeaan

Biografie Heinedonderdag 26 maart 2015 – Heinrich Heine is nog net in de 18e eeuw geboren. In 1797 om precies te zijn. Zijn wieg stond in Düsseldorf, zijn laatste rustplaats vond hij op Montmartre.

Heine is de verpersoonlijking van het romantisch dichterschap. Maar, wat misschien belangrijker is – zeker in onze tijd waarin het nationaal besef lijkt te ontaarden in xenofobie – hij was ook de eerste intellectueel voor wie Europa de uitweg werd voor een nationalisme met chauvinistische en xenofobe trekken.

De laatste karakterisering is van Arnold Heumakers in zijn NRC-recensie van de nieuwe biografie van Heine: Heinrich Heine. Die Erfindung des europäischen Intellektuellen, geschreven door historicus en genocide-onderzoeker Rolf Hosfeld. De woorden geven aan wat het nieuwe is van deze biografie: Heine wordt vooral als Europeaan beschreven. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Een verhaal van vriendschap, oorlog en kunst

kogelwoensdag 25 maart 2015
Zijn grote liefde was Joséphine de Beauharnais, zijn grootste vijand tsaar Alexander I. Napoleon was tamelijk uitgesproken in zijn voor- en afkeuren.

Over dit illustere drietal wordt aanstaande zaterdag in de Hermitage Amsterdam een grote expositie geopend. Een expositie over vriendschap, oorlog, liefde en politiek, maar ook over Joséphines enorme kunstcollectie.

Die collectie kwam na haar overlijden terecht in de Hermitage in Sint Petersburg. Nadat de Grande Armée in Rusland was verslagen en Napoleon naar Elba was verbannen, zocht de tsaar contact met keizerin Joséphine. Hun verhouding werd – even alle roddels daargelaten – zeer vriendschappelijk. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Adriaen Coorte, de man van de asperges

Adriaen Coortedinsdag 24 maart 2015 – Even buiten het Zeeuws-Vlaamse dorp IJzendijke ligt het graf van Willem Schorer, president van de Raad van Vlaanderen in Middelburg. Ik heb ooit een artikel geschreven over de onverkwikkelijke rechtzaak die zijn echtgenote tegen hem had aangespannen.

Het huwelijk van het nog jonge stel was nooit geconsumeerd geweest, zoals dat heet, en daar wilde hij verandering in aanbrengen. Geschrokken rende ze naar het ouderlijk huis. Ze wilde een einde maken aan hun relatie en koos voor de route ‘niet geconsumeerd en dus nooit getrouwd’. Hij zou impotent zijn, maar hij verweet haar frigiditeit. Bewijs het maar eens.

Sinds kort kan IJzendijke bogen op een nieuwe beroemdheid uit zijn midden: de schilder Adriaen Coorte (±1665-1707).  Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Stoa in ballingschap

Vriendenalbums van de ‘Martelaars van Staat’ (1798)

Huis ten Boschmaandag 23 maart 2015 - In de nacht van zondag 21 op maandag 22 januari kondigde de eerste staatsgreep van 1798 zich onweerstaanbaar aan. Die nacht ontvingen de leden van de Nationale Vergadering de dringende uitnodiging om zich de ochtend te vervoegen op het Binnenhof.

De staatsgreep kreeg aanvankelijk weinig spectaculair vorm in een toespraak van Johan Midderigh, maar werd allengs serieuzer met het buitenspel zetten van een flink aantal parlementsleden, de begeleidende instructie Den Haag niet te verlaten en de daaropvolgende internering van een twintigtal in Huis ten Bosch. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 12)

Victor Joseph Chavetzondag 22 maart 2015 - Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en wederom vergezeld van een afbeelding van een man of vrouw met een boek: deze keer geschilderd door de negentiende-eeuwse Franse schilder Victor Joseph Chavet. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Het levenloze lichaam van Johannes Rannink

Ranninkzaterdag 21 maart 2015 – De prent uit de collectie van het Rijksmuseum is wat slordig afgesneden, want de voorste twee van de drie vaderlandse leeuwen, elk op een pilaar, zijn onthoofd. De pilaren markeren een rond podium, zo lijkt het wel. De drie zuilen zijn door middel van ijzeren stangen met elkaar verbonden.

Het is een macaber tafereel, want aan die stangen hangen twee lijkjes. Zijn dat kinderlijkjes? Of zijn dat poppen, ‘in effigie’ opgehangen omdat de ter dood veroordeelde misdadigers niet gevangen zijn? Ineens doemen achter het podium de staken op van galgen. De situatie wordt langzaamaan duidelijk: we zijn hier op het galgenveld op Volewijk, Amsterdam-Noord. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Eckermann in Amstelveen

Als Bilderdijk niet had bestaan, had Marinus van Hattum hem uitgevonden

Willem Bilderdijk in een medaillon, geschilderd door Hendrik Willem Schweickhardtdinsdag 17 maart 2015 – Onlangs daalden er twee lettergeschenken op de deurmat. Amstelveense drukken!

De ene dag was het een keurige, nauwkeurige editie van de verjaarsgedichten die de ‘grote ongenietbare’ Bilderdijk voor zijn Katharina Wilhelmina Schweickhardt schreef. Die verjaarsgedichten bestrijken de periode 1796-1829 en zij verhalen van de ontwikkeling van de relatie: mag Katharina in 1796 ‘dierbre’ zijn, in 1797 ook nog ‘Aanbidlijke’, in 1799 gaat zij vermomd als ‘Filumene’ (en in een ander handschrift gewoon ‘Diebare’), in 1802 heet zij ‘mijne dierbaarste’, om pas in 1803 als ‘egade’ te verschijnen. De aanduiding ‘egade’ gaat vele jaren mee. Tot Katharina in 1825 en 1829 haar weg vervolgt als ‘wederhelft’, maar ook nog als ‘egade’ gefeliciteerd wordt. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Tweehonderd jaar geleden

‘Een innige vereeniging’ in het ene koninkrijk

Innige vereenigingmaandag 16 maart 2015 - Een lang leven was het verenigd koninkrijk van Noord en Zuid niet beschoren. Het nieuwe land bereikte de volwassenheid niet. Wat in 1815 aan Europese tekentafels bedacht werd, werd aan andere tekentafels, na veel gedoe en een opera, weer uitgegumd. En Jan van Speyk ging de lucht in.

Voordat er aan het grote koninkrijk een einde kwam, was er een begin. In een pronte monografie, werkelijk schitterend geïllustreerd, verplaatst Wilfried Uitterhoeve zijn lezers naar die tekentafels, naar het diplomatieke getouwtrek in de jaren 1813-1815. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 11)

fragonard_a_young_scholarzondag 15 maart 2015 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en wederom vergezeld van een afbeelding van een man of vrouw met een boek: deze keer een lezend meisje van de Franse schilder Jean-Honore Fragonard (1732-1806). Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Verzamelwoede

rariteitenkabinetzaterdag 14 maart 2015 – Wie ooit de Tefaf heeft bezocht, weet dat het nog altijd niet ontbreekt aan fanatieke kunstverzamelaars. Sommige bezoekers hebben psychologische bijstand nodig – ik las over het Diogenessyndroom – andere meer een financiële injectie om dat ene bijzondere kruikje, beestje, broche te kunnen aanschaffen. Maar de meesten hebben nergens last van, behalve dan van een gezond ogende verzamelwoede. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen