Heinrich Heine, Europeaan

Biografie Heinedonderdag 26 maart 2015 – Heinrich Heine is nog net in de 18e eeuw geboren. In 1797 om precies te zijn. Zijn wieg stond in Düsseldorf, zijn laatste rustplaats vond hij op Montmartre.

Heine is de verpersoonlijking van het romantisch dichterschap. Maar, wat misschien belangrijker is – zeker in onze tijd waarin het nationaal besef lijkt te ontaarden in xenofobie – hij was ook de eerste intellectueel voor wie Europa de uitweg werd voor een nationalisme met chauvinistische en xenofobe trekken.

De laatste karakterisering is van Arnold Heumakers in zijn NRC-recensie van de nieuwe biografie van Heine: Heinrich Heine. Die Erfindung des europäischen Intellektuellen, geschreven door historicus en genocide-onderzoeker Rolf Hosfeld. De woorden geven aan wat het nieuwe is van deze biografie: Heine wordt vooral als Europeaan beschreven.

Heine, van joodse komaf, zou het grensoverschrijdende Europa vinden in Frankrijk. Daar begon zijn Avondland. Hij bewonderde Napoleon enorm. Die maakte pas echt korte metten met alle nationale sentimenten. In zijn Das Buch Le Grand (1827) herinnert Heine zich hoe de Franse troepen zijn geboorteplaats binnen marcheerden:

Unterdessen ging das Getrommel, draußen auf der Straße, immer fort, und ich trat vor die Haustür und besah die einmarschierenden französischen Truppen, das freudige Volk des Ruhmes, das singend und klingend die Welt durchzog, die heiter ernsten Grenadiergesichter, die Bärenmützen, die dreifarbigen Kokarden, die blinkenden Bajonette, die Voltigeurs voll Lustigkeit und Point d’honneur, und den allmächtig großen, silbergestickten Tambour-Major, der seinen Stock mit dem vergoldeten Knopf bis an die erste Etage werfen konnte und seine Augen sogar bis zur zweiten Etage – wo ebenfalls schöne Mädchen am Fenster saßen. Ich freute mich, daß wir Einquartierung bekämen – meine Mutter freute sich nicht … (bron).

Grote successen behaalde Heine als dichter. Veel gedichten zijn op muziek gezet, wat zijn populariteit alleen maar vergrootte. Dankzij zijn toegankelijke schrijfstijl werd Heine het boegbeeld van de Duitse literatuur. Ook zijn ideeën als sociaal-democraat avant la lettre – waar Hosfeld uitgebreid op ingaat – maakte hem tot een veel gelezen auteur.

Heine is ook een paar keer in Nederland geweest. ‘Ich liebe die Holländer nicht’, zou hij in 1838 schrijven, ‘aber ich habe Achtung für sie, sie haben Charakter, sie besitzen Volkswürde’. Later zou hij Nederlanders afdoen als de verburgerlijkte Chinezen van Europa en zielloze uitbuiters. In hun nauwsluitende, sobere en zwarte kleding ontwaarde Heine enkel hypocrieten (bron). Het Avondland was duidelijk niet in Nederland te vinden. — RvV

¶ Rolf Hosfeld, Heinrich Heine, Die Erfindung des europäischen Intellektuellen. Biographie. Siedler Verlag. ISBN 978-3-88680-999-8. Prijs: € 24,99 (gebonden, 512 blzz.).

Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *