Wisselbank
zaterdag 31 januari 2009 – Vierhonderd jaar geleden werd in Amsterdam de Wisselbank opgericht: geen bank voor de gewone man (die kende alleen de lommerd) maar voor kooplieden die het gedoe met wisselende valuta’s zat waren.
De VOC was een van de trouwste klanten. Met het succes van de handelscompagnie groeide ook de winst van de Wisselbank.
Toen aan het einde van de 18e eeuw diezelfde VOC op de fles ging en ontmanteld moest worden, was het feitelijk ook met de Wisselbank gedaan. Maar het duurde nog tot 1820 voordat ook daar de stekker eruit ging.
De viering van 400ste verjaardag van de Wisselbank gaat gepaard met diverse activiteiten. Klik hier om er verder over te lezen.
Gisteren verscheen ook een jubelboek: De Wisselbank. Van stadsbank tot bank van de wereld. Helaas erg duur voor de 194 pags lees- en kijkvoer (een kleine 45 euro).
De Wisselbank behoort tot de Amsterdamse canon. Zie ook de wikipedia-uitleg, met daarbij info over het bovenstaande schilderij van Saenredam.
Het Stadsarchief van Amsterdam is nog karig met de informatie over wat eens een wereldwijd novum was in de handel. Klik hier en hier om de teksten te lezen. Voor onderzoek naar internationale handelstransacties (boekhandel!) volgens mij heel interessant.
Vrijmetselende patriotten
maandag 26 januari 2009 – Eind vorig jaar promoveerde Arille Chevalier aan de universiteit van Nice op een proefschrift over Nederlandse vrijmetselaren in Franse ballingschap gedurende de Franse Revolutie. Het heet L’Exil des patriots Hollandais en France et la loge maçonnique ‘Les Vrais Bataves’ (1790-1795) à l’Orient de Dunkerque.
Dit staat te lezen op de website van OVN, de stichting die het wetenschappelijk onderzoek naar de geschiedenis van de vrijmetselarij in Nederland propageert.
Volgens de nieuwsbrief van The Center for Research into Freemasonry and Fraternalism (november 2008) is het boek nog niet verschenen, maar getuige de lof die het wordt toegezwaaid, zal dat wel gebeuren.
Wie op de naam van Achille Chevalier googelt, ziet dat hij al verschillende artikelen over dit onderwerp geschreven heeft.
De doctoraalscriptie van Pauline van den Heuvel over de relatie tussen toneel & vrijmetselarij (UvA 2003) is wel onmiddellijk toegankelijk. ‘In één woord: Men zorge voor elkander’. Tonelisten en vrijmetselarij 1795-1844 staat volledig op internet. Goeie scriptie, goed gedocumenteerd, met veel nieuwe gegevens.
Digitaal leesvoer
zondag 25 januari 2009 – Voor koude avonden bij de centrale verwarming:
- Een interview met Marleen de Vries over haar Wetten van de tango. Met een typische Marleenfoto. De storende reclame verdwijnt vanzelf.
- J. Hartog, De patriotten en Oranje, 1747-1787 (Amsterdam 1882). Verouderd, niet perfect ingescand maar nog wel heel leesbaar.
- De eerste jaargang van de MedJCW uit 1978. Tijdelijk, niet doorzoekbaar, wel downloadable.
- Het register op de eerste 23 jaargangen van de MedJCW. Frans Wetzels was de laatste die eraan werkte, nadat ook Anton, Pim, André en Dini een jaargang voor hun rekening hadden genomen. Wie volgt?
- H. Lincklaen Fairchild (ed.), Francis Adrian van der Kemp, 1752-1829. An autobiography, together with extracts from his correspondence (New York/Londen 1903). Over de Leidse predikant die zo fanatiek was in het uitventen van de patriotse leer, dat hij in vrijkorpsuniform op de kansel stond. Hij vluchtte naar de VS. Erg aardig om te lezen hoe daar allerlei patriotten zich in het onontgonnen Pennsylvanië en elders vestigden.
Philippus Aletophilus beschreven
maandag 19 januari 2009 – Herkauwer las een raar blaadje van ongeveer 1749, met de vreemde titel Philippus Aletophilus beschreven. Of de kerkelyke zedemeester in Wekelyksche Briefwisselinge Door Henricvs Ephorinvs en Christianvs Trasymachvs, Twee leeken, getoetst. Het kwam uit bij Kanneman in Zaltbommel. Er bestaan drie afleveringen van. Het is (zogenaamd) gericht tegen Philippus Aletrhophilus, als schrijver van de Zeedemeester der kerkelijken, een blad dat zich tegen orthodoxe dominees richt.
Het Kanneman is eigenlijk niet echt tegen die aanvallen op de dominees. Het werkt zelfs stiekem een beetje mee. Wat gaandeweg opviel: de stijl heeft wel wat weg van die van Weyerman. Herkauwer denkt dat iemand grondig Weyerman gelezen heeft.
Dat werd zekerheid, toen de auteur plots opmerkte (p. 22):
Dog laat ik de ware reden, waarom Alethophilus zig onder dien naam schuil houdt, eens inzien, mogelyk weet hy, hoe die befaamde Momus, wegens zyn al te grote raisonnabelheid in ‘t lasteren, ook door de Hoge lands overheid beloont is, en vreest ook, wegens zyn onbeschaamde raisonnabelheid, met een diergelyk pensioen van drie stuivers daags, en vry Logement voor ad vitam op de Haagsche gevangepoort vereerd te worden.
Wat nieuw voor Herkauwer is: kregen de gevangenen op de Voorpoort, dus ook Weyerman, een soort financiële vergoeding van drie stuivers? Per dag? Zou je daar pen, inkt, papier van kunnen kopen?
Vreedecourier
maandag 19 januari 2009 – Nadat Sautijn Kluit zijn artikel over de journalist Weyerman had gepubliceerd, verscheen in het tweede deel (1874-1875) van de Bibliographische Adversaria een reactie. Geschreven door Dirk Mulder Bosgoed, bibliothecaris van het Rotterdamse Leeskabinet.
Mulder Bosgoed wijst Sautijn Kluit op een omissie: hij is vergeten de Vreedecourier te vermelden in het lijstje tijdschriften die op naam van Weyerman staan. Misschien begrijpelijk van Sautijn Kluit, maar Mulder Bosgoed heeft een vracht aan argumenten om aan te tonen dat het anonieme blad wel degelijk tot het oeuvre van Weyerman behoort.
Klik hier om het artikel te lezen.
In hetzelfde deel van de Bibliographische Adversaria staat nog een artikel over Weijerman, deze keer van Sautijn Kluit zelf. Helaas is dit niet gedigitaliseerd.
De Vreedecourier wordt ook door Van Doorninck tot het werk van Weyerman gerekend. De website van de UB Utrecht heeft dit overgenomen. Zie echter de kritische kanttekeningen over deze toeschrijving van Pim van Oostrum in haar inleiding op De Hollandsche Spectator (nrs 61-105). Klik hier om haar argumentatie verder te lezen.
Digitaal boekenplankje
zondag 18 januari 2009 – Een paar klassiekers voor de liefhebber van de 18e eeuw: niet te vinden in Google Books, wel full text op het web.
- J.P. de Bie, Het leven en de werken van Petrus Hofstede (Rotterdam 1899).
- D.C. Nijhoff, De hertog van Brunswijk (Den Haag 1889).
- P.M. Netscher, Geschiedenis van de koloniën Essequebo, Demerary, en Berbice, van de vestiging der Nederlanders aldaar tot op onzen tijd (Den Haag 1888).
Door op de linker of rechter pagina te klikken, blader je achter- of vooruit. Met ctrl + (appeltje +) vergroot je de pagina. Idem ctrl -. Zoeken op woorden is ook mogelijk.
Verder:
- W.G. Focquenbroch, Alle de werken van W.v. Focquenbroch, verzamelt en uitgegeven door Abraham Bogaert (Amsterdam, weduwe Gysbert de Groot 1696)
Wat dit laatste boek betreft: de Hathi Trust Digital Library werkt nog niet perfect. Bovendien ontbreekt de titelpagina van Focquenbrochs verzamelde werk. Klik hier om die alsnog te zien.
Boek over een sufferd
woensdag 14 januari 2009 – Het manuscript heeft ongeveer een jaar op de plank gelegen, vertelde Edwin van Meerkerk. Om administratieve redenen, heette het bij de uitgever.
Iets vergelijkbaars overkwam ook de auteurs van de biografie over Robert Hennebo. Bij hen bleek de redactie van de reeks waarin hun bio werd gepubliceerd, volkomen onvindbaar. Niemand reageerde en dus bleef het manuscript jaren in de kast.
Maar nu ligt het boek van Edwin in de schappen: de dubbelbiografie van stadhouder Willem V en zijn vele malen slimmere vrouw Wilhelmina van Pruisen.
Klik hier voor de beschrijving van Uitgeverij Atlas. De werkgever van Edwin zelf heeft ook een bericht op haar website geplaatst. En klik hier voor wat de kranten vandaag als ANP-bericht hebben genoteerd.
Librarything
dinsdag 13 januari 2009 – De eerste titels uit het oeuvre van Weyerman staan online: in de sociale boekensite Librarything.
Het aardige van die site is dat diverse bibliotheekbestanden eraan gekoppeld zijn, waardoor je met wat simpel zoekwerk de gewenste titel in één handomdraai kunt importeren. Ook de KB zit eraan gekoppeld, om maar iets te noemen.
De bedoeling van de site is dat je kunt zien hoeveel mensen Weyermanniana in hun bezit hebben. En je kunt een beetje kletsen met elkaar over de boeken op je plankje.
Verder is het inschrijven zo eenvoudig (bedenk een gebruikersnaam en een wachtwoord), dat iedere digibeet de was kan doen.
Eenmaal ingeschreven kun je ook zelf titels – in dit geval – van Weyerman toevoegen. Je kunt ook informatie toevoegen aan de reeds ingevoerde titels (reviews). Langzamerhand bouw je met elkaar dus aan een enorme kennisdatabase over de werken van Weyerman. (Lees hier meer over de achtergronden van LibraryThing).
Aan de slag dus!
Hopelijk zijn er meer campisten die aan de Weyermanbibliotheek een virtueel steentje willen bijdragen.
Literatuurgeschiedenis
zondag 11 januari 2009 – In het digitale studieboek Literatuurgeschiedenis.nl is een pagina gewijd aan Jacob Campo Weyerman. Hij is een van de 27 auteurs uit de achttiende eeuw die het volgens de redactie (Marleen de Vries en André Hanou) waard zijn om in het geheugen van havisten en vwo’ers opgeslagen te worden.