Druk, Druk, Druk!
dinsdag 28 juli 2009 – In Streekarchief Midden-Holland is tot eind augustus de tentoonstelling Druk, Druk, Druk! te bewonderen, met een selectie van gedrukte boeken uit de Goudse Librije van de vijftiende tot en met de achttiende eeuw. Aanleiding van de expositie is de afronding van de STCN, waarin Gouda met een aantal unica vertegenwoordigd is.
Lees hier het artikel in het AD waarin archivaris Jan Willem Klein vertelt over de betekenis van de stadslibrije voor de boekenwereld. En klik hier om de info te lezen van de Goudse Librije zelf over de tentoonstelling.
Over de afbeelding, zie de weblog Letteroefeningen van Frank Peeters.
Antwerps muziektheater
vrijdag 24 juli 2009 – Met de vondst van een theaterhandschrift met bijgevoegde (meerstemmige) muziek is een uitzonderlijke bron voor de kennis van het Nederlandstalig muziektheater in de Zuidelijke Nederlanden opgedoken.
Het handschrift bevat de volledige tekst van de komedie De Goede Doodt van Alexander en verwijst in de titelpagina naar Antwerpen, de Broederschap van de Goede Doodt en het jaar 1706.
Dit nieuws over het zojuist in Antwerpen ontdekte handschrift meldt Resonant, de website voor Vlaams muzikaal erfgoed. In 1706 bestaat de Broederschap voor de Goede Doodt in Antwerpen, opgericht in de kerk van de Jezuïeten, zeven jaar. Bijzonder is het dat de jezuïeten zich met Nederlandstalig muziektheater bezig hielden.
De Broederschap der Goede Dood zat in heel Europa verspreid. Over hun mores, zie bijvoorbeeld het Handboekje ten dienste van het Broederschap der Goede Dood in Ieper.
Weyerman had het niet op jezuïeten, getuige zijn uitspraken in de Rotterdamsche Hermes (15-5-1721):
Een Jezuiet is de Magneet die de Roomsche kist des bedrogs door den tabbert en de wapenen ophoudt; hy is de Chirurgyn, door wiens lancet de voornaamste Hugenoten in de Reformatie eeu der gelaersde en gespoorde Apostelen zyn ader gelaten; en hy is de Dwingelant die op dit oogenblik den yver van Hermes onderschept: want d’Oude zou niet graag door eene al te vrye ontdekking zyn’ taaien gorgel aan Loiolâas moortstilet, of zyne ingewanden aan de operatie van zantzakken bloot geven.
De MedJCW in je bagage
zondag 19 juli 2009 – Het zomernummer van de Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman is zojuist verschenen. Een gevarieerde aflevering vol artikelen, recensies en signaleringen!
- Anna de Haas, Kinderen op het toneel van de achttiende eeuw: wonderkinderen of toneelspelers in opleiding?
- Dini Helmers, Catherina Rebecca Woesthoven: een kwaadaardig mens?
- Jac Fuchs, ‘To give you a thorough insight shall be the scope of these succesive Sheets’. Enige nieuwe aanmerkingen over Weyermans Historie des Pausdoms
- Clazina Dingemanse, ‘Iet nieuws, nuts, en vermakelijks’. Weyermans Vermakelyk Wagen-Praatje in het licht van de traditie van praatjespamfletten
- Rietje van Vliet, Het stoffige bestaan van een fraaie winkeldochter. Het schildenboek van Biagio Garofalo.
Hekwerk
vrijdag 17 juli 2009 – In Museum Maarssen is tot 3 januari 2010 de tentoon- stelling ‘De toegang naar rijk bezit’ te zien. Over toegangs- hekken en waterhekken van 17e- en 18e-eeuwse buitenplaatsen aan de Vecht.
Ook waterbanken zijn er te zien: steigerterrassen aan het water waar je kon afmeren met de boot, theetje drinken en passerende bootjes kon nastaren. Zie bijgaand schilderij van Isaak Ouwater (1750-1793).
De hekwerken zelf zijn fraaie kunstwerken, waar indertijd beroemde ontwerpers als Jean Tijou en Daniël Marot voor tekenden.
Campist geëerd
woensdag 15 juli 2009 – In november zal de Menno Herzberger prijs voor de veertiende keer worden uitgereikt. En dit maal aan Rietje van Vliet, voorzitter van de Stichting JCW, voor haar in 2005 verschenen proefschrift Elie Luzac (1721-1796). Boekverkoper van de Verlichting.
Deze prijs werd in 1963 ingesteld door de Nederlandse antiquaar Menno Hertzberger, toenmalig voorzitter van de Nederlandsche Vereeniging van Antiquaren, ter stimulering van de bestudering van de geschiedenis van het boek en de beoefening van de bibliografie. Onder haar illustere voorgangers bevinden zich onder anderen I.H. van Eeghen, W.Gs. Hellinga en Lotte Hellinga, L. Voet, Bert van Selm, P. Valkema Blouw, P.J. Buijnsters en F.A. Janssen.
Revolutie in Gouda
maandag 13 juli 2009 – Het proefschrift van Wim Knoops over Gouda in de jaren ’80 van de 18e eeuw nadert zijn voltooiing. Volgend jaar verdedigt hij zijn Gouda 1787, een boek over radicalisering, revolutie en restauratie.
De uitgever biedt het al aan in de rubriek assortiment, onder het thema Franse revolutie (zie website Bataafsche Leeuw).
Veelbelovend is de volgende zin:
Bij deze uitgave, die medio 2010 zal verschijnen, is een CD-rom bijgesloten, met daarop een uitgebreide bronnenpublicatie over de patriottentijd (in het algemeen en Gouda in het bijzonder), kaarten en onderzoeksbestanden.
Corrigerende voetnoot van de auteur
Vergis je je niet? De orangisten scholden de patriotten uit voor Kezen, niet voor Kazen!
Vakantiegevoel
zaterdag 11 juli 2009 – Het deuntje ‘La complainte de Mandrin’ is vernoemd naar de legendarische struikrover Louis Mandrin (1725-1755). De rover-moordenaar-dealer-smokkelaar was een soort Robin Hood, als we de fansite mogen geloven. Door het vooral op de rijke medemens gemunt te hebben, aldus het verhaal, groeide hij uit tot een romantische volksheld.
Lees hier uitgebreid over zijn bio (ook met de teksten van Mandrinades). Of lees de website Famous Outlaws, waar de geschiedenis van de wegpiraterij uit de doeken wordt gedaan.
Genoeg stof dus ter overweging als men over Franse binnenwegen rijdt.
Herkauwer vandaag herkauwd
vrijdag 10 juli 2009 – Vorige week is Atte Jongstra in NRC Handelsblad begonnen met een reeks columns over het fenomeen weblog. Vandaag verschijnt nummer 2 in de reeks: ‘Jou zo murw als mispels meuken‘.
Onderwerp: Herkauwer’s blog.
Het is één grote laudatio, waarbij slechts twee vlekjes op de malende kaken van de Herkauwer worden gesignaleerd:
Als Herkauwer zichzelf van het stijlmiddel humor bedient, schiet je algauw het woord ‘professoraal’ te binnen. Ik beschouw dit als een klein vlekje op een blogblazoen vol glans. Zijn onbegrijpelijke voorliefde voor de kat is een tweede [...].
Maar voor het overige: ‘Litblogger Herkauwer zocht voor ons talloze parels uit talloze bibliotheken en beschrijft die fijn en smeuïg.’
Weyerman over de windhandel
donderdag 9 juli 2009 – Wie bij de STCN zoekt op de trefwoorden Weyerman & Project, krijgt het Project van eene Wint-Assurantie-Compagnie niet in beeld.
Behalve Frank Peeters blijken de STCN-medewerkers niet op de hoogte te zijn van het (mogelijk) auteurschap van Weyerman.
Peter Altena schreef over dit merkwaardige pamflet in de MedJCW 9 (1986) p. 52-60 (inclusief de integrale tekst van het Project). Hij komt, net als eerder Jos Leenes, tot de conclusie dat deze anonieme satirische aanval op de speculatieve actiehandel, van Weyerman geweest moet zijn.
Opmerkelijk detail
Niet alleen de Bibliotheca Thysiana bezit een exemplaar (aldus de STCN), maar volgens Peter Altena en Marleen de Vries (Aanzet tot een bibliografie) ook de UB Gent. Het Project zou zich in één band bevinden achter de Rotterdamsche Hermes.
En laat die Rotterdamsche Hermes nu niet meer in de Gentse UB-catalogus voorkomen…
Vechten als een hugenoot
woensdag 8 juli 2009 – Kan geschiedenis waardenvrij worden beschreven?
Die vraag doemt onmiddellijk op bij het lezen van de recensie van Frankrijk en de Hugenoten. Drie eeuwen onderdrukking en verzet, in het Reformatisch Dagblad.
Ook de keuze van de uitgever van het boek, geschreven door voormalig Trouw-journalist Pierre Louis van Enk, doet de nodige twijfels rijzen.
Luister hier naar het radio-interview met de schrijver in het EO-programma Nieuw Protestants Peil. En lees hier de lovende recensie op de weblog met de omineuze titel Het Hurktoilet.
Weyermannetjes
dinsdag 7 juli 2009 – In The National Archives bevinden zich de volgende drie testamenten:
- Elizabeth Weyerman, Spinster of Camberwell , Surrey (29-1-1857)
- Dame Dinah Louisa Weyerman, Wife of City of Amsterdam upon the Beer Quay (31-12-1814)
- Casper Weyerman of Mitcham , Surrey (20-3-1780).
Geen idee of dit drietal iets van doen heeft met JCW.
The 26th Dunlap Declaration of Independence
maandag 6 juli 2009 – Afgelopen zaterdag was het in de VS Onafhankelijkheids- dag. Uitgerekend twee dagen daarvoor maakte de Britse National Archives bekend dat ze tussen een stapel brieven van Amerikaanse kolonisten een exemplaar hebben gevonden van de ‘Dunlap Declaration of Independance’.
Er zijn slechts 26 exemplaren bewaard gebleven van deze kostbare Dunlap-print.
John Dunlap was de Ierse drukker uit Philadelphia die op 4 juli 1776 de verklaring drukte. Behalve The Pennsylvania Packet and The Daily Advertiser drukte hij wel meer revolutionair spul voor de Founding Fathers van de VS.
Nog voor zijn 50ste was hij door grondspeculaties een vermogend man. Maar zoals zoveel Ieren kon hij niet van de fles afblijven. Hij eindigde als een dronkaard, verklaarde een vriend van hem na zijn overlijden.
Het leesplankje van Spinoza
zondag 5 juli 2009 – Dit leuke beeldje van Spinoza staat in Rijnsburg. Afgelopen week voor het eerst gezien. Grappig dat de meeste dorpelingen niet weten welke bom deze denker ooit onder hun calvinistische leer heeft gelegd. Spinoza staat naast de grootste gereformeerde kerk die het dorp telt. Het is alsof hij een stevige voetnoot plaatst onder de zondagse kanselrede.
Toen Spinoza in 1677 overleed, werd zijn boekenbezit geïnventariseerd. Soms zijn de beschrijvingen in de notariële akte duidelijk, soms niet. In ieder geval weten we van 160 boeken dat Spinoza ze in de kast had staan.
De boeken staan normaal in het Spinozahuisje in Rijnsburg. Dat wordt nu gerestaureerd. Daarom zijn de boeken even uitgeleend aan de UB Groningen, die er gelijk een fraai boekje van heeft uitgegeven.
Zie hier de informatie van de UBG. Daar kun je de integrale tekst ook downloaden. Het boekje is voor weinig geld ook te koop: om je eigen wijsgerige plankje mee te vullen. Klik voor de aanschaf hier.
Boekenwijsheid
woensdag 1 juli 2009 – Het project STCN is afgelopen. Jammer.
Voortaan worden er alleen nog maar boeken volledig gedigitaliseerd. Er komt een tijd dat we straks in de KB hemel en aarde moeten bewegen om de echte oude drukken in handen te krijgen. Zoals dat ook het geval is met de pamfletten uit de Knuttel-collectie.
Jammer dus van de STCN. Nederland heeft nu een schitterende maar onvolledige nationale bibliografie. Met veel gaten die kennelijk niet meer worden ingevuld. Die boektitels worden daarmee uit het collectieve geheugen gewist, als ze er al in zaten.
Alle gedrukte schatten uit het Regionaal Archief Leiden bijvoorbeeld: veel bestaat straks niet meer.
Hopelijk sleutelen ze nog wel aan de database van de STCN. Wie ‘Luzac’ intypt en wil zoeken naar zijn fonds (optie: drukker/uitgever) vindt slechts één titel en een mededeling dat de naam ‘Fictitious’ is. Je schijnt bij het zoeken iets te moeten doen met een vraagteken, maar 10 tegen 1 dat je dat vergeet.
Er mankeert kennelijk iets aan de gebruiksvriendelijkheid. Probeer bijvoorbeeld het fonds van minor publisher Cornelis Heiligert samen te stellen op basis van de gegevens van de STCN. Nu geeft de database ineens 317 hits, maar het wordt nog een heel gepeuter bij deze 317 records om zijn eigen uitgaven te achterhalen.
Leve de STCN dus. Heel veel boeken staan erin, maar veel klein spul niet.
Klein spul, dus onnodig en onnuttig? Ik dacht dat de onderzoeker dat uitmaakt en niet de database-jongens en -meisjes.
Het is nu een instrument dat door zijn hiaten en onduidelijke zoekinstructies onbetrouwbaar is.
Jammer. Een gemiste kans voor een onmisbaar instrument als de STCN.
Maar nu is er Boekenwijsheid. Drie eeuwen kennis en cultuur in 30 bijzondere boeken. Onder red. van Jan Bos en Erik Geleijns. Een bundel artikelen voor € 29,90. Lees hier wat de uitgever heeft te melden.
Het Reformatorisch dagblad besteedde er een lange reportage aan. Kijk daarvoor hier.