Oog in ‘t zeil
dinsdag 31 maart 2009 - Zojuist aangetroffen op het web: het Oog in ‘t Zeil. Een tijdschrift van Weyerman dat pas na zijn overlijden op de markt is gebracht door het illustere Leidse uitgeversduo Cornelis van Hoogeveen Junior en Cornelis Heyligert.
Eerst deed hun partner in crime Jan van Zijp ook mee, maar het drietal raakte slaags met elkaar over het handschrift van Weyerman. En zo werd Van Zijp eruit gewerkt en bleven de twee Kezen over.
Frans Wetzels schrijft een lemma over het Oog in ‘t Zeil voor de Encyclopedie van Nederlandstalige Tijdschriften.
Broodschrijvers en hun rechten
zondag 22 maart 2009 - In de 18e eeuw had alleen de uitgever recht op kopij (kopijrecht). De schrijver had geen rechten. Hij kreeg hooguit een eenmalig bedrag als afkoopsom: over wat de uitgever uitspookte met zijn werk moest hij voortaan het zwijgen toe doen. Auteursrecht bestond nog niet.
Zo was de situatie in de Republiek. Geen wonder dat broodschrijvers als Weyerman er soms voor kozen hun werk zelf uit te geven. ‘Gedrukt voor den autheur’, lees je dan.
In Frankrijk was de situatie niet veel anders. Jean-Jacques Rousseau, de paranoïde schrijver van internationale bestsellers als Julie en Emile, vond dat hij door zijn uitgevers werd uitgebuit.
Zijn correspondentie met de Amsterdamse uitgever Marc-Michel Rey is bewaard gebleven. De brieven laten zien hoe Rousseau hem onder druk zette en het auteursrecht voor zich opeiste.
David Peeperkorn heeft er een mooi boek over geschreven. Lees hier wat de Walburgpers meldt.
Toontje, het Wipperwapperke
maandag 16 maart 2009 – Weyerman schrijft in zijn Konst-schilders hoe Anthony van Dyck te kijk wordt gezet door de bisschop van Gent: ‘een grof sterk Manspersoon’ die door Toonke gekonterfeit wenst te worden.
Van Dyck gaat bij hem langs, waar hij begroet wordt met een hooghartig ‘Rams kompliment’ (een knik).
Na een tijdje wordt de prelaat ongeduldig:
‘Den Bisschop keek den Konstenaar een geruyme tijd aan, met die ecclesiastieke vrymoedigheyt, die als ingebooren schijnt te zijn aan de gewyde Bestierders der Leeken conscientie.’
Wanneer Toon nu eindelijk zijn schilderspullen gaat halen?, klinkt het bars.
De schilder antwoordt, ‘Dat hy zyne orders verwachte om zulks te beginnen.’
Stilte.
Na een tijdje, ‘met een toon die vry veel op het geluyt, van den kerkelijken Ban zweemde’:
‘En waarom haalje dan uw schildertuyg niet, ofwachtje dat ik het zal gaan haalen?’
Toon antwoordt onvervaard: als u uw bedienden niet opdraagt om mijn spullen te halen, dan zult u het zelf moeten doen.
De bisschop stuift op uit zijn leunstoel en grauwt hem toe: ‘Toontje, Toontje, je zyt een kleyn Wipperwapperke, maar je hebt een groote gal.’
Een mooie tentoonstelling over de societyschilder Anthony Van Dyck (1599-1641) in Tate Britain.
De rondborstige dame met pikant laag uitgesneden hals, hier afgebeeld, is Lady Elizabeth Grey, countess of Kent. Het is niet van Van Dyck, maar wel van een andere Vlaming die zich aan Engelse hoven ophield: Paul Van Somer.
Nederlandsche schilders vonden decennialang emplooi in Engeland. Ook Weyerman trok er met schilderskwast en doek langs potentiële opdrachtgevers.
Portret Mandeville
donderdag 12 maart 2009 - Dit is het portret van Mandeville. Tot die conclusie kwam Arne Jansen, de grote Mandeville-kenner, toen hij surfte in de portrettengalerij van GB.
Het is geschilderd door John Closterman. Alle pogingen tot nu toe om de jongeman te identificeren, zijn op niets uitgelopen. Misschien is het nu raak. Lees hier verder.
Weyerman beschrijft in zijn Konst-schilders een N. Kloosterman, een konterfytsel-schilder geboren in Duitsland (1656) die in Londen werkzaam was. Dit jaartal wijkt iets af van er in de officiële biografieën van Closterman staat.
Maar voor het overige lijkt Weyerman de schilder goed te hebben gekend. Een levendig citaat uit de Konst-schilders:
Die Kloosterman was van een verliefde gesteltenis, om nu niet genootzaakt te zyn van gestadiglyk in der Hoeren Wynhuyzen van Drurylane en van Konventgarden te moeten loopen, en zyn gezondheyt te waagen aan die voor alle man gereed staande of leggende vloernymfen, deed hy voor zyn winterprovisie een alderliefte mooi venusdiertje op, die by dag voor Gouvernante, en by nacht voor Bedbewaarster zou speelen in zyne huyshouding.
Puntdichten
woensdag 11 maart 2009 - Er is al een keer eerder over geblogd: in de Geestryke Punt-dichten staan twee ‘boertige zin-greepen’ op Weyerman.
Toch aardig om nog een keer terug te lezen wat Pauwels wenst mee te delen over JCW.
Simon Stijl, Johannes Stinstra, Levensbeschryving van eenige voornaame meest Nederlandsche mannen en vrouwen (Petrus Conradi, 1775) bevat ook informatie over Weyerman.
Nog een herhaling: ook De zeldzaame leevens-byzonderheden van Laurens Arminius, Jacob Campo Weyerman, Robert Hennebo, Jacob Veenhuyzen staan online. Klik hier om de tekst te lezen.
ENT plaatjes kijken
dinsdag 10 maart 2009 – Voor wie het nog niet wist: er is een Encyclopedie Nederlandstalige Tijdschriften (ENT) in de maak.
ENT heeft een eigen virtuele werkplaats. Klik hier om er een bezoek aan te brengen.
Vind meer foto’s zoals deze op Encyclopedie Nederlandstalige Tijdschriften tot 1815
Oorlogje spelen
vrijdag 6 maart 2009 - De doorsnee campist is vermoedelijk niet bekend met de wereld van de moderne computergames. Toch is de Empire: Total War beslist de moeite waard.
Het spel echt spelen, schijnt verslavend. Je kijkt niet alleen naar een achttiende-eeuwse oorlog, je doet ook zelf mee.
Wanneer je alleen de trailer bekijkt, valt de tijd die je eraan kwijt bent, erg mee. Kijk ook even naar de screenshots.
De inhoud van het spel is duidelijk: er wordt oorlog gevoerd op het land en op zee. Je gaat terug naar de 18e eeuw waarin – mocht je het spel werkelijk willen spelen – je al je strategische inzichten in het oorlog voeren kunt uitleven.
Klik hier om een video te zien waarin wordt uitgelegd hoe het spel is gemaakt.
Herkauwer en katten
woensdag 4 maart 2009 - Morgen schrijft de Herkauwer een blog over katten. Leuk. De illustratie hiernaast toont oude vrouwen op een kattenbegrafenis. Heel zielig allemaal en uit het leven gegrepen.