Madness of satire
vrijdag 24 september 2010 – De neiging om de spot te drijven met anderen, is waarschijnlijk zo oud als de mens. De vorm waarin dat gebeurt, kent ook een aantal constanten: overdrijving is de meest in het oogspringende.
Maar de personen en de onderwerpen waarop de satire zijn pijlen richt en de samenstelling en de verwachtingen van het publiek, veranderen voortdurend. Daarmee veranderen ook de artistieke en culturele strategieën van de satire, soms met heftige politieke of publieke reacties als gevolg.
In het door NWO ondersteunde onderzoeksprogramma The power of satire: cultural boundaries contested doen wetenschappers uit verschillende disciplines onderzoek naar de werking van satire. Van de achttiende eeuw tot nu. In verschillende media. In een westerse en niet-westerse context. De omgang met het concept van de Verlichting staat in de onderzoekingen centraal.
In het kader van dit onderzoeksprogramma vindt op vrijdagmiddag 29 oktober 2010 in Teylers Museum, Haarlem, een bescheiden symposium plaats. Sprekers uit binnen- en buitenland belichten diverse aspecten van de satire in woord en beeld in de late achttiende eeuw: the Golden Age of Caricature, maar ook de eeuw van Verlichting en Revolutie.
Aansluitend op het symposium wordt aandacht besteed aan de tentoonstelling The madness of king George met spotprenten van beroemde karikaturisten als Bunbury, Rowlandson, Gillray en Cruikshank uit het bezit van Teylers Museum (24 september-12 december 2010). Deze tentoonstelling maakt deel uit van het festival Madness in Art.
Deelname symposium: gratis. Deelnemers betalen de reguliere toegangsprijs tot het museum (€ 9,00; € 5,50 met CJP; gratis met Museumjaarkaart).
Aanmelding: per e-mail via reserveringen@teylersmuseum.nl of telefonisch 023-5160972, bij voorkeur vóór 21 oktober.
Teylers Museum, Spaarne 16, 2011 CH HAARLEM
Nomsz
vrijdag 17 september 2010 – Vandaag promoveert Thomas Mattheij in Nijmegen. Zijn proefschrift gaat over het burgerlijk drama en de Amsterdamse Schouwburg in de jaren 1738-1788. Eerder schreef Thomas een boek over toneelschrijver en ‘puikpoeet’ Jan Nomsz.
Thomas Mattheij, Leerschool der liefde. Burgerlijk drama en de Amsterdamse Schouwburg 1738-1788. Geschiedenis, repertoire, receptie. Houten, HES & De Graaf (website)
ISBN 978 90 6194 310 5
Omvang: 369 blzz, met cd-rom
Lees hier het persbericht van de Radboud Universiteit: over het boek en zijn auteur.
Oude letters, mooie boeken
woensdag 15 september 2010 – Paul Dijstelberge kondigde onlangs aan dat op initiatief van handschriftkunde en boekwetenschappen (lees: hemzelf en Piet Verkruijsse) de uitgeverij Saru is opgericht. De uitgeverij is bedoeld voor kleine bescheiden uitgaafjes op het gebied van boekwetenschappen.
Het eerste boek is al uit: De archeologie van het gedrukte boek. Het aardige is dat Saru haar uitgaven laat drukken bij een pod-drukker (printing on demand). In feite spreek je dan niet meer van eerste druk, tweede druk of derde druk. Maar van versie 1.0 of versie 1.01.
Versie 1.01 van De archeologie van het gedrukte boek is in september 2010 verschenen. Kijk hier. Hoe je de papieren uitgave kunt bestellen, is onduidelijk.
Mooi vormgegeven trouwens.
Grote opkomst Zoetermeer
zondag 12 september 2010 – Prachtig weer, een fraai 19e-eeuws museum en een grote tuin. Ziedaar enkele ingrediënten van een geslaagde expeditievergadering.
Meer dan 40 mensen kwamen naar Zoetermeer om kennis te maken met het Zoetermeer van de 18e eeuw. Om over Syberg en de alchemie te horen. Om de Zwarte Bladzijde te zien. Om te luisteren naar de vreselijke details over het waterige einde van ds Pieter van de Bosch. En om deel te nemen aan de korte rondwandeling langs enkele monumenten aan de Dorpsstraat.
Een fotoreportage van Janny Roos (zonder commentaar):
Het pand op de laatste foto staat op de plaats waar ooit Meerrust heeft gestaan. Een lieu de mémoire…
Syberg en Zoetermeer
zaterdag 4 september 2010 – In het boek SYBERG. De Zoetermeerse Alchemist wordt een onbekend, pikant stukje geschiedenis van Zoetermeer blootgelegd. Aan de hand van eigentijdse krantenartikelen en teksten van Jacob Campo Weyerman wordt uit de doeken gedaan welke taferelen zich daar in de zomer van 1732 hebben afgespeeld.
Zoetermeer was in 1732 de plaats waar de internationaal beruchte oplichter, de baron van Syberg, was neergestreken. In zijn huis aan de Dorpsstraat vonden drankorgiën plaats. ’s Nachts zette hij de boel op stelten. Zoetermeerse dorpsmadelieven werden verleid. En, als we Syberg mogen geloven, werd in zijn huis goud gemaakt. Syberg was namelijk in het bezit van de steen der wijzen. In Zoetermeer werd de kunst der alchemie bedreven.
Syberg beloofde bankiers en renteniers tegen betaling van een voorschot een gouden toekomst. Ook Zoetermeer kon rekenen op gouden keien in de Dorpsstraat. Maar naar mate zijn schulden toenamen en het goud uitbleef, nam het wantrouwen tegen de eenarmige baron toe. Hij was dan ook weer snel vertrokken.
De achttiende-eeuwse schrijver en satiricus Weyerman kende Syberg persoonlijk. Ook hij was in de Dorpsstraat op bezoek geweest. Ook hij was beduveld. Weyerman pleegde een heuse karaktermoord in de vorm van een dodelijke biografie en een venijnig toneelstuk.
De rijk geïllustreerde bundel bevat een levensbeschrijving van de oplichter, waarin ruime aandacht is voor de manier waarop Syberg zich in Zoetermeer heeft misdragen. Een artikel over de alchemie maakt duidelijk wat er gebeurde in het mysterieuze stookhuis aan de Dorpsstraat. Verder staan er in SYBERG eigentijdse krantenartikelen over de oplichter, en een keur aan teksten van Jacob Campo Weyerman.
SYBERG. De Zoetermeerse Alchemist is een uitgave van de Stichting Jacob Campo Weyerman ter gelegenheid van een lezingendag in het Stadsmuseum Zoetermeer, samen met het Historisch Genootschap Oud Soetermeer.
Rietje van Vliet (ed.), SYBERG. De Zoetermeerse Alchemist, Zoeterwoude 2010. ISBN 978-90-75179-29-3. 168 blzz. Prijs € 14,95. Te bestellen bij www.uitgeverijastraea.nl of via de reguliere boekhandel.
Wyermars
woensdag 1 september 2010 – Den ingebeelde chaos (1710) van Hendrik Wyermars staat stijf van spinozistische ideeën. Naar het oordeel van kerk en staat had hij iets te veel vraagtekens bij het bestaan van God geplaatst en dus werd hij tot 15 jaar cel veroordeeld.
Wyermars heeft zijn gevangenisstraf tot de laatste dag uitgezeten. Op 30 oktober 1710 werd hij in het Rasphuys opgeborgen. Pas op 30 oktober 1725 werd hij eruit ontslagen.
Over Wyermars wordt uitgebreid geschreven op de Spinozablog van Stan Verdult (‘Hendrik Wyermars – 300 jaar Spinozistisch martelaar’, deel 1, deel 2, deel 3, deel 4, deel 5, deel 6.
In deel 3 ook over Wyermars’ bijna-naamgenoot Jacob Campo Weyerman.