A dirty mind is a joy for ever
donderdag 26 mei 2011 – Het duurt nog even voor het symposium over porno in de Nederlandse literatuur plaatsvindt, maar nu al kun je je ervoor inschrijven. Het thema is kennelijk populair, gezien ook de Amsterdamse belangstelling vanuit de Neerlandistiek (zie 24 mei 2011).
Het sympo vindt plaats op 9 november 2011, in een van de gebouwen van de Leidse universiteit. Wat meldt de vooraankondiging? Citaat:
Van Amerika tot Pakistan, overal is porno geliefd. Niet alleen in films, maar ook in de literatuur is de beschrijving van seks en erotiek van oudsher een zowel delicaat als populair onderwerp. Veel Nederlandse schrijvers en dichters hebben zich gewaagd aan pornografische literatuur. Hun teksten zijn vaak vergeten, verboden, of onder pseudoniem gepubliceerd. Pornografische literatuur heeft lange tijd in de taboesfeer verkeerd, ook voor wetenschappers, maar sinds enige jaren krijgt zij steeds meer aandacht van letterkundigen en cultuurhistorici.
Op het sympo wordt de Nederlandse pornografie door de eeuwen heen gepresenteerd. De aanleiding is niet geheel duidelijk, de hoofdlijnen van het programma des te meer. Met als sprekers onder anderen Herman Pley, Inger Leemans, Marita Mathijsen, Jaap Goedegebuure, Willem Otterspeer, Thomas Vaessens, en Arnon Grunberg.
¶ ‘Pornografie in de Nederlandse literatuur’ is op 9 november 2011. Deelname: € 35 (inclusief thee, koffie, lunch en borrel). Aanmelden: Rick Honings (r.a.m.honings@hum.leidenuniv.nl). Klik hier voor meer info. En klik hier voor info over de illustratie.
Schandalige roman uit de zeventiende eeuw
dinsdag 24 mei 2011 – Boekhandel De Zwoele Pen presenteert vanaf maandag 23 mei jl.: ‘De schandalige roman uit de zeventiende eeuw’.
Het afgelopen semester hebben masterstudenten van de UvA onder leiding van Lia van Gemert onderzoek gedaan naar bestsellers uit de Gouden Eeuw. Het resultaat is een multimediale expositie in de afdeling Bijzondere Collecties van de UBA. Het onderzoek vond plaats in het kader van het UvA ErfgoedLab. Dit is een ruimte voor onderzoek en experiment, gehuisvest tussen de Bijzondere Collecties en het Allard Pierson Museum.
De studenten bestudeerden de romans van de Kluun van de Gouden Eeuw en de Heleen van Royen van de Republiek der Nederlanden. Deze literatuur was zeer populair maar had een slechte naam. Omdat ze het vaak niet zo nauw namen met de moraal, stonden de romans te boek als schandalig. Maar waren ze dat eigenlijk wel? Waar gingen ze over, wie schreven ze en wie verkochten ze? Citaat:
Wij willen u laten zien wat deze boeken te bieden hadden. Kom kennismaken met het Amsterdamse straatleven in de zeventiende eeuw: vechtende studenten, heldhaftige avonturiers en mondige hoeren nodigen u uit om hun wereld te ontdekken. Luister stiekem naar de spannendste fragmenten en een neem een kijkje in de kakdoos van Jan Stront.
¶ UBA, Bijzondere Collecties, Oude Turfmarkt Amsterdam. Van 23 mei tot en met 19 juni (dinsdag t/m vrijdag 10:00-17:00 uur; zaterdag en zondag 13:00-17:00 uur). Klik hier voor enkele foto’s. Er is ook een animatiefilmpje.
De digitale Heremyt
zondag 22 mei 2011 - De snappende goudbeurs, Klara van Dinther, een setje nagekomen biografieën van schilders …
In de Doorzigtige heremyt vind je de fraaiste verhalen. Nu volledig gedigitaliseerd. Samen met het kortstondige vervolg, De vrolyke kourantier. Het is niet duidelijk welk exemplaar door GoogleBooks is gedigitaliseerd. (De UB Gent bezit er geen).
Sinds de onthullingen over Weyermans Engelse bronnen wordt de hedendaagse lezer oplettend: zou Weyerman ook hier een Engels tijdschrift als bron hebben gebruikt?
Voorleede dynsdag sprong een van de kruytmolens te Chilworth in de lucht, zonder dat er een mensch door wiert beschaadigt, volgens het woord van eer eens hovelings, die zo gepolyst is in den opstel van zyn Kourant, gelyk als een aschman is gesleepen op de staatkunde van Machiavel, of gelyk als den verzoopen melkpoeet familiaar is met de aloude Grieksche en Roomsche zangers.
Wie was Hendrick Weijermans?
zaterdag 14 mei 2011 - Geboren rond 1630. Ongeletterd. Ruiter in het leger van stadhouder Willem III. Vader van Jacob Campo.
In het boek Weijerman(s), een genealogische verkenning wordt deze Hendrick Weijerman nader geïdentificeerd. Daar heet hij Hendrick Gerritsen, zoon van landbouwer Gerrit Tonnissen Weijers. Parallel aan dit boek verscheen Weijerman, de voorouders en het nageslacht van Hendrick.
Op het omslag staat de boerderij Wijertman afgebeeld, een tekening uit 1935. De boerderij stond dichtbij het Gelderse kasteel Dorth en was reeds in de 17e eeuw in het bezit van de familie.
In deze leenboerderij, nabij een grote visvijver, zou Hendrick Weijerman zijn geboren en getogen. In WOII is de boerderij afgebroken. Leuk detail: een wierd, wijert of weijer was een oude benaming voor vijver.
Mooi boek, veel illustraties. Hier en daar kleine foutjes maar dat is de auteurs vergeven. Helaas lopen de sporen dood bij Jacobus en Henricus Weyerman, zoons van Campo en Johanna Ernst. Over de zoon van Campo en Catharina Snep daarentegen – ook een Jacobus Weijerman – is veel meer gevonden.
¶ Arie Kamphorst en Kees Weijerman, Weijerman. De voorouders en nageslacht van Hendrick. Haarlem, Genealogische Werkgroep Weijerman(s), 2011. Te bestellen bij de laatstgenoemde auteur (hcbweijerman@hetnet.nl). Idem Weijerman(s), een genealogische verkenning (2011).
Lady Chatterley van West-Friesland
zondag 8 mei 2011 – In 1775 zorgt Agatha van Foreest voor een schandaal, door met haar koetsier te trouwen. Ze is dan al jaren weduwe. Agatha’s nieuwe liefde is dus geen buitenechtelijke. Maar ja, de koetsier is jong, van eenvoudige komaf en rooms-katholiek.
Agatha zet echter door en huwt haar geliefde op haar buitenhuis in de Beemster. Een van de weinigen die hiervoor waardering kan opbrengen, is schrijfster Betje Wolff.
Over de familie Van Foreest is momenteel een tentoonstelling te zien in het Stedelijk Museum Alkmaar. Ook over het landgoed Nijenburg (tussen Alkmaar en Heiloo) dat sinds 1742 in het bezit is van de familie. Het landgoed werd begin achttiende eeuw aangelegd door de familie Van Egmond van de Nijenburg. Beide geslachten waren zeer invloedrijk. Ze leverden vele lokale en landelijke bestuurders.
¶ Tentoonstelling Prachtig Portret. De familie Van Foreest en het landgoed Nijenburg. Tot 4 september 2011 in het Stedelijk Museum Alkmaar. Informatie: hier. Er zijn ook rondleidingen op Nijenburg zelf (klik hier). Voor een 3D-rondleiding, klik hier. Je kunt er wandelen en fietsen (Natuurmonumenten) en de Vereniging Hendrick de Keyser zorgt ervoor dat het fraaie interieur behouden blijft (website).
Bach, Böhm & Raison
dinsdag 3 mei 2011 - De Lutherse kerk in Den Haag is de trotse bezitter van een 18e-eeuws Bätz-orgel: in 1762 gebouwd door de in Nederland gevestigde Thüringer Johann Heinrich Hartmann Bätz (kijk hier voor meer Bätz-orgels in Nederland en hier voor het Haagse Bätz-orgel).
De Stichting Musica Antica da Camera presenteert op vrijdag 13 mei in de Lutherse kerk de uitvoering ‘Dansvormen in Franse en Duitse orgelmuziek’.
In dit concert zijn composities te beluisteren van Johann Sebastian Bach, André Raison en Georg Böhm:
- J.S. Bach – Passacaglia in c kl.t. BWV 582
- A. Raison – Messe du deuxième ton
- G. Böhm – Partita ‘Ach wie flüchtig, ach wie nichtig’
¶ Vrijdag 13 mei, aanvang 17.00 uur. Geen reserveringen. Kaarten uitsluitend aan de kerk vanaf 16.15 uur. Toegang € 7. Voor meer info klik hier.
Scheikunde in de 18e eeuw
maandag 2 mei 2011 – Op zaterdag 25 juni vindt in het Teylers Museum het minisymposium Scheikunde in Nederland in de 18e eeuw plaats. Vier lezingen:
- Rina Knoeff, Over chemie, geneeskunde en het belang van latente occulte krachten – een andere kijk op het werk van Herman Boerhaave
- Lissa Roberts en Jeroen Bos, Chemistry and colonialism in the port cities of Amsterdam and Batavia
- Marijn van Hoorn, Gaschemie en electrostatica: Martinus van Marums fysisch-chemisch onderzoek in Teylers Museum
- Martin Weiss, Teylers Museum: van onderzoekscentrum naar laboratorium en kunstmuseum.
Na afloop rondleidingen door Teylers-bibliotheek en langs de museumcollectie.
¶ Georganiseerd door de Chemie Historische Groep van de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging. Locatie: Haarlem, Teylers Museum. Datum: 25 juni (12.30-17.00 uur). Toegang € 17 (incl. museum). Info over aanmelden en betalen: klik hier.
Moses Marcus gedigitaliseerd
zondag 1 mei 2011 – Niet alleen de Persiaansche zydewever is zojuist op Google Books beschikbaar gekomen (zie nieuwsbericht 28-4-2011).
Ook De voornaamste beweegredenen en omstandigheden die aanleyding hebben gegeeven aan Moses Marcus tot het verlaaten van den joodschen, en tot het aanneemen van den kristelyke godsdienst is full text op internet beschikbaar.
Dankzij een advertentie onder andere in Den echo des weerelds van 6 mei 1726 weten we wanneer ongeveer het werk is gedrukt. Het is een vertaling van The principal motives & circumstances that induced Moses Marcus to leave the Jewish, & embrace the Christian faith, dat in 1724 van de persen kwam.
Moses Marcus (Moshe Mordechai), woonachtig te Londen, was de kleinzoon van de Hamburgse bankiersvrouw Glückel of Hameln (Glikl bas Judah Leib). Zij is beroemd geworden door haar dagboeken, die allemaal bewaard zijn gebleven (zie link).
Na zijn geruchtmakende bekering in 1723 vertrok Moses Marcus uit Londen en vestigde zich in 1724 in Amsterdam. In hetzelfde jaar ook verscheen zijn apologie tegen alle aanvallen die hij te verduren had gekregen.
In Amsterdam kreeg hij spijt. De bekeerde jood bood zijn ouders zijn verontschuldigingen aan: hij was op smiechterige wijze overgehaald tot zijn radicale stap. In Amsterdam was hij al weer trouw bezoeker van de sjoel en hoopte als jood te kunnen sterven. Zijn ouders waren echter onverzoenlijk. Moses Marcus keerde terug naar Londen waar hij als leraar oosterse talen de kost verdiende.
Over Moses Marcus is veel geschreven. Zie bijvoorbeeld hoofdstuk 2 uit D. Ruderman, Connecting the covenants: Judaism and the search for Christian identity. Of lees Piet Buijnsters’ artikel ‘Jacob Campo Weyerman’s Traktaat tegen het Jodendom‘ in TNTL 96 (1980).