Abdera 4: Van smaad tot erger
Ton Jongenelen: Van smaad tot erger, Amsterdamse
boekverboden 1747-1794. Amsterdam, Stichting Jacob Campo
Weyerman, 1998. Abdera 4. 120 p. ISBN 90-71726-03-7. €
13,20
Eeuwenlang was het boek de voornaamste informatiedrager. De
controle over het medium gold daarom als een bestuurlijk
vereiste. Schrijvers, drukkers, uitgevers en boekverkopers
konden zich niet vrijelijk uiten, ze waren ingesnoerd in een
keurslijf van zelfopgelegde codes, burgerlijke verontwaardiging
en daadwerkelijke censuur. Het lezen van achttiende-eeuwse
geschriften vereist een zekere vertrouwdheid met deze
beperkingen. Wat werd wel gedacht, maar wijselijk niet, of
slechts tussen de regels door, geschreven? Aan de hand van 254
boekverboden verkent 'Van smaad tot erger' de grenzen van het
betamelijke.
In Van smaad tot erger vindt u een chronologische lijst waarbij
gekozen is voor de datum van het verbod als ijkpunt. Behalve
verboden boeken bevat deze lijst ook vervolgde boeken, dat wil
zeggen titels waarop verdachten achteraf gevonnist zijn.
Elk lemma bestaat uit een titelbeschrijving, gestandaardiseerde
informatie en een commentaar waarin aandacht is voor de
specifieke omstandigheden van elk verbod. Achterin het boek is
een register van persoons- en plaatsnamen en een register op
titels opgenomen.