Voetnoot 173

Over een Engelse vrek. En was Orpheus een vegetariër?

dinsdag 29 september 2020 – Koning Karel de tweede van Engelant, wanneer hem een zeker Hertog in St. Jamesperk den Ridder *** aanwees, zeggende: Sire, die Man bezit een jaarlyks inkomen van 15000 pond, en hy verteert er maar 120, antwoordde zeer aardig: Wel, Milord, dan is zyn inkomen niet meer dan 120 pond.

Dit is een anekdote die Weyerman vertelt in aflevering 21 van de Rotterdamsche Hermes.[1] Weyerman springt in zijn tijdschriften nogal eens van de hak op de tak, en deze aflevering vormt op die regel geen uitzondering.

Eerst vertelt Hermes hoe hij recent een speculant op bezoek kreeg die hem de les las over zijn tijdschrift. Uiteraard diende Hermes deze onbenul van repliek. Dan haalt hij krantennieuws aan over speculaties in Londen en becommentarieert dat met onder meer de bovenstaande anekdote. Daarna gaat hij terug naar de krant voor nieuws over de activiteiten van Engelse struikrovers, en ook daarop laat hij commentaar volgen. En weer een anekdote.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 39)

zondag 27 september 2020 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een portret van een 18e-eeuwer. Vorige week was het Petrus Camper die het als Oranjegezind Fries Statenlid het in 1783 aan de stok kreeg met Coert van Beyma. Als natuuronderzoeker won hij zoveel prijsvragen, dat hem werd verzocht niet langer mee te dingen. Deze keer is het een militair die het ver bracht in de Republiek en in Frankrijk: hij ligt als enige Nederlander begraven in het Panthéon in Parijs.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Voetnoot 172

Een Vertoog over de Gelukzaligheyt

donderdag 24 september 2020 – Weyerman vertelt in deel 2, aflevering 39, van Den Ontleeder der Gebreeken over een bezoek dat hij heeft gebracht aan een jonge vrouw die bezig was met ‘het stikken van een Winterbroek van Point de Marseille’.[1]

Bestaan er echt winterbroeken met point de Marseille, of maakt Weyerman een grap? ‘Point de Marseille’ of ‘Zaans stikwerk’ is een kostbare en tijdrovende handwerktechniek (zie afbeelding). Ik kan me niet voorstellen dat dit ook op winterbroeken voor dames werd aangebracht, want die werden gedragen zonder dat iemand die zag. Misschien dat Leontine Kuijvenhoven-Groeneweg ons hier meer over kan vertellen.

De jonge vrouw kreeg ook bezoek van haar galant, een dokter, die haar pols voelde en ‘een kleyn lief Koortsje’ bespeurde. Hij besloot iets voor te schrijven, maar zijn pen viel uit zijn hand en veroorzaakte een vlek op de broek. De jonge juffer gilde het uit en ‘citeerde’ daarbij enkele regels uit het toneelstuk De Hollandsche sinnelykheid van Weyerman.

—- —- Wat onbarmhartig storten!
‘k Zou graag een sesde part myns Maagdoms laaten korten,
Indien dees witte Broek ’s Mans Pen ontdooken was:[2]

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Zonnig Gorcum (expeditie 19 september 2020)

Op gepaste afstand van elkaar luisteren de campisten naar de lezing van Lyckle de Vries over Weyermans visie op de kunst van zijn tijd. Dit naar aanleiding van de publicatie van zijn boek Jacob Campo Weyerman and his Collection of Artists’ Biographies. An Art Critic at Work (Leiden/Boston, Brill 2020).
Tijdens haar lezing – ‘En Gy, mijn Gorinchem! gedreigd met ramp en rouw’. De strijd tegen het water in de achttiende eeuw’ – vertoonde Lotte Jensen spannende illustraties over angst- en deerniswekkende ramptaferelen. Helaas was de internetverbinding niet optimaal om het filmpje te laten zien met daarop een voorproefje van de cd met rampliederen, die in de maak is. Maar hier is alles wel te zien.
Paul Mulders, voorzitter van de plaatselijke historische vereniging, trakteerde de dertig aanwezige campisten op een aantrekkelijke introductie op de geschiedenis van Gorcum. Daar houdt men wel van zijn martelaren, getuige de zolder van het Gorcums Museum, die volledig is gewijd aan de martelaren van Gorcum.

Rondwandeling met deel van het campistisch gezelschap: op de stadswal, bij de enige overgebleven stadspoort van Gorcum, de Dalempoort uit 1597.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 38)

zondag 20 september 2020 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een portret van een 18e-eeuwer. Vorige week was het Lieve van Ollefen (1749-1816), broodschrijver, schrijver van de achtdelige Nederlandsche stad- en dorpbeschrijver en courantier van de Nationaale Bataafsche Courant (1797). Deze keer is het een Amsterdamse hoogleraar geneeskunde, beroemd om zijn studie naar de kop van een mosasaurus.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

De glazen bol van Zusmielich

dinsdag 15 september 2020 – In mijn zoektocht naar het ‘Nachleben’ van Ludeman kwam ik tot ver in de twintigste eeuw krantenadvertenties tegen waarin waarzeggers en astrologen zijn naam gebruiken. Ze werken met de beroemde boeken van Ludeman, zeggen ze. Niet wetend dat die beroemde boeken zeer waarschijnlijk de pseudo-astrologische werken zijn die Kersteman heeft geschreven. 

Deze broodschrijver had zich opgeworpen als meester Franciscus, het medium dat door de reeds lang hemelende Ludeman werd gebruikt om zijn voorspellingen door te geven. Kersteman lardeerde die prognosticaties met allerlei flauwe dan wel smaakvolle succesverhalen over de astroloog. 

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 36)

zondag 13 september 2020 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een portret van een 18e-eeuwer. Vorige week was het Vincent Loosjes (1786-1841), actief in de letterkunde en werkzaam in de boekhandel van vader Adriaan Loosjes te Haarlem. Deze keer is het een broodschrijver uit Amsterdam, beroemd geworden door zijn eigentijdse tripadvisor.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

De les van Bourtange

Maria van Antwerpen op de hielen

donderdag 10 september 2020 – Ooit verbleef Maria van Antwerpen enige maanden in ‘de Schans Bretang’. Het regiment, waarin zij onder mom van mannelijkheid verbleef, verkaste naar het ‘Groninger vaderland’, na het smadelijk verlies van Bergen op Zoom in september 1747 en de Franse verovering van de ‘Forten aan de Schelde’. Zij marcheerde van het Zeeuwse Krabbendijke naar de oostelijke grens van het land en lag tot er tot het ‘Najaar 1748’ in garnizoen, in de vesting Bourtange. 

Maria van Antwerpen dankt haar faam aan haar travestie en aan de centrale rol die zij speelde in de publicaties van Rudolf Dekker en Lotte van de Pol. Vanaf 1981 al trad zij op in boeken en artikelen van Dekker en Van de Pol. In 1988 las ik De Bredasche Heldinne van F.L. Kersteman, in een editie van Dekker, Van de Pol en Gert-Jan Johannes. Die ‘documentaire’ roman was misschien wel de belangrijkste bron voor de kennis van Maria van Antwerpen.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Voetnoot 171

De ring van Hans Carvel

dinsdag 8 september 2020 – Aflevering 50 en 51 van deel 1 van Den Echo des Weerelds horen bij elkaar. In beide teksten gaat het over kritiek op bijgeloof, bezweringsformules, amuletten en het daarbij veelvoorkomende bedrog. Voor het grootste deel zijn de afleveringen gebaseerd op dezelfde bron: het vierde deel van Les bigarrures du seigneur des Accords (1585) van Étienne Tabourot (zie ook Voetnoot 11 en Voetnoot 170).

In aflevering 50 staat een belangrijk standpunt van Weyerman. Dat laat hij uitspreken door iemand van het gezelschap waarin hij zich bevindt. Er staat niet dat het de mening van Weyerman is, maar van de spectatoriale figuur Echo des Weerelds. Ik vind echter dat we deze keer het verlichte standpunt ook mogen toeschrijven aan de auteur zelf.

Den Echo des Weerelds gelooft aan geen Spookeryen, (sprak hy met een geveynsde Zucht) die gelooft niet, dat, een Goedergelukzegger zo veel Waarheyd zien kan in de Palm van een Meisjes hand, als een Starrekyker Wonderen kan voorzien aan den Buytenkant des Hemels. Neen, (vervolgde hy) die gelooft aan geen Broedpenningen, aan geen Pisdiefjes, St. Jans Kruyd, Mos van eenig Doodshoofd, Wapenzalf, Wisseldaalders, Koortsbriefjes, of aan geen Virtuyten van Tovercedeltjes, en diergelyke Wonderen.[1]

Aflevering 51 bestaat uit enkele korte voorbeelden van bijgeloof en bedrog, en het gedicht ‘Den ring van Hans Kervel’.[2]

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 35)

zondag 6 september 2020 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een portret van een 18e-eeuwer. Vorige week was het Unico Wilhelm van Wassenaer Obdam, een muzikale edelman, lid van de Ridderschap van Overijssel. Bekend zijn zijn zes Concerti Armonici, die eeuwenlang waren toegeschreven aan Pergolesi. Deze keer is afgebeeld een deels 18e- en deels 19e-eeuwse telg uit een bekend boekhandelaarsgeslacht. Net als zijn vader staat hij bekend als letterkundige.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen