Wat had Weyerman met Robert Ferguson?

dinsdag 21 mei 2024 – Bij het bladeren door teksten van Weyerman stuitte ik op de naam Ferguson. Ferguson is een Schotse achternaam die beslist niet zeldzaam is. De Ferguson-verwijzingen van Weyerman hebben dan ook lang niet altijd betrekking op één en dezelfde persoon.

Weyerman verwijst éénmaal naar een Ferguson die predikant werd in de (Schotse) Presbyteriaanse kerk, maar zijn preken niet overtuigend uitgesproken kreeg.[1] Deze Ferguson koos daarom snel voor een carrière in het leger, en werd uiteindelijk generaal-majoor.

In minstens vijf andere passages schrijft Weyerman over een andere Ferguson: Robert Ferguson. Ook deze Ferguson begon zijn loopbaan als Presbyteriaanse predikant, en ook hij bleef dat niet lang. Hij zette zijn carrière voort als pamflettist en beroepstegenstander van de Engelse overheid. Zo schreef hij als aanhanger van de hertog van Monmouth pamfletten tegen Jacobus II, maar later produceerde hij als Jacobiet schotschriften tegen Willem III. Mogelijk hield hij het niet bij schrijven. Niet voor niets werd hij verdacht van deelname aan een aantal complotten.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Ontmoeting in Middelburg met Stephanus Versluys

woensdag 15 mei 2024 – Het personenregister van Nieuwsgier verwijst naar Diederik Durven, zijn portret hangt in het Rijksmuseum. Lees de bevangen bladzijden over Durven, kijk naar hem en vraag hem of hij echt helemaal niets wist van de wraakoefening waarvoor Jacob Campo Weyerman werd ingeschakeld. Hij ontkende terloops iedere betrokkenheid en dat was verstandig van hem.

Op die Durven-bladzijden kun je lezen over het ‘opontbod’ van hoge VOC-heren: ontslag en smadelijke terugreis. Durven was gouverneur-generaal en zijn afgang was kolossaal. Toen hij terugkwam in Nederland wist het halve land al van zijn afgang.

Hij was niet de enige die zijn congé kreeg. In Middelburg, in het Zeeuws Museum, zag ik het (anonieme) portret van Stephanus Versluys, gouverneur van Ceylon. Nooit eerder gezien. Zijn naam was ook te vinden op het lijstje van ontslagen hotemetoten. In mijn boek vind je hem op bladzijde 221. In Middelburg draagt hij een geparfumeerde pruik, bij zich heeft hij een kaart van ‘Ceilon’. Hij is het echt.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

De drie versies van de schilderslevens van Weyerman

zaterdag 27 april 2024 – Er zijn diverse redenen om op te zien tegen het lezen van Weyermans De levens-beschryvingen der Nederlandsche konst-schilders en konst-schilderessen. Het is immers een omvangrijk werk: de eerste drie delen (uit 1729) tellen meer dan 1250 bladzijden, en het vierde (uit 1769) heeft er nog eens meer dan 550. Bovendien begint het eerste deel met een niet te harden theoretisch gedeelte van bijna 170 bladzijden. 

Ik heb dan ook lange tijd De levens-beschryvingen ‘opzij gelegd voor later’. Vooral ook omdat Weyermans werk over schilderslevens lange tijd is beschouwd als een goedkoop plagiaat van De groote schouburgh van Houbraken. Bovendien heeft Ton Broos een nog altijd respectabele studie over De levens-beschryvingen geschreven, die ruim 1000 bladzijden minder telt dan het studie-object, maar die desondanks een goed idee van dat werk geeft.[1]

Het boek van Broos bevat veel informatie over De levens-beschryvingen, maar er valt nog altijd wel iets nieuws aan het werk te ontdekken. Jan Bruggeman besprak de titelprent en de omkaderingen van de paginagrote afbeeldingen.[2] Verder publiceerde Sander Karst een belangrijke bron voor het vierde deel[3] en Lyckle de Vries wees een bron aan voor de ‘Uytbreyding over de Schilderkunst der Ouden’ in deel 1.[4] De bronnen voor de opdracht en de inleiding in deel 1 heb ik iets meer dan vijf jaar geleden op deze site aangevuld.[5] Lyckle de Vries, tot slot, kwam enkele jaren geleden nog met een gewaardeerd boek over de kijk van Weyerman op leven en werken van zijn kunstbroeders.[6]

Al mijn voornemens ten spijt heb ik het lijvige werk toch ter hand genomen (al heb ik het postuum verschenen vierde deel nog even laten liggen). Het leverde enkele nieuwe gegevens op over de drukgeschiedenis.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | 1 reactie

Nieuwsgier!

Uitnodiging voor de presentatie

donderdag 4 april 2024 – De langverwachte biografie van Jacob Campo Weyerman (1677-1747) ligt vanaf 19 april a.s. in de winkel. Campisten ontvangen van de uitgever binnenkort een bericht hierover.

Graag nodig ik je (mede namens de Stichting Jacob Campo Weyerman en uitgeverij Boom) uit om bij de presentatie van Nieuwsgier aanwezig te zijn op 2 mei in Nijmegen, in boekhandel Dekker van de Vegt. (De eerste presentatie in Amsterdam is namelijk al volgeboekt).

Ik hoop je te zien bij de presentatie op 2 mei (aanvang 19.00 uur). Graag aanmelden via 024-3020130 of info@dekkervdvegt.nl.

Peter Altena

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

‘Blumenstilleben in einer Nische’

Een nieuwe Weyerman?

donderdag 21 maart 2024 – Vandaag is het de laatste kans voor campisten met een goedgevulde portemonnee. Het lijkt er namelijk op dat er vandaag een voor mij onbekend bloemenstilleven van Weyerman wordt geveild.

Er zijn wel wat vraagtekens. Het schilderij is volgens de catalogus van Hampel Auctions uit München (lot 487) van de Zwitserse kunstenaar Jakob Christoph Weyermann (1698–1757) en wordt aangekondigd als ‘Blumenstilleben in einer Nische’. Citaat:

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Houbraken of Weyerman?

donderdag 14 maart 2024 – Een paar weken geleden bezocht ik het Nederlands Tegelmuseum in Otterlo. Bij Nederlandse tegels denk ik in de eerste plaats aan zeventiende-eeuwse, vierkante, blauw beschilderde tegels. Maar de collectie daar omvat veel meer: de hele geschiedenis van vroege tegels uit het Midden-Oosten tot moderne reliëfs is er vertegenwoordigd. Op de site van het museum is een beknopte geschiedenis van de tegel te vinden.

Ik zag in het museum veel mooie tegels en tegeltableaus. Een bijzondere verrassing was een groep van twaalf tegels met portretten van schilders. Het museum vermoedt dat de tegels tussen 1800 en 1850 in Utrecht geproduceerd zijn.

Die tegels zijn onmiskenbaar kopieën van de prenten die gebruikt zijn in De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen (1718-1721) van Arnold Houbraken. Die prenten werden in 1729 opnieuw gebruikt in de eerste drie delen van De levens-beschryvingen der Nederlandsche konst-schilders en konst-schilderessen van Jacob Campo Weyerman. 

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

In memoriam: Ton Broos (1947-2024)

zondag 3 maart 2024 – Ton Broos, campist van het eerste uur, is vrijdag 1 maart in zijn woning in Ann Arbor (Michigan) overleden. Zijn gezondheid liet al een tijdje te wensen over, maar toch komt zijn dood onverwacht.

Ton Broos, telg uit het kinderrijke katholieke gezin van illustrator en striptekenaar Piet Broos, ging na zijn eerste schooljaren in Weert naar de Bisschoppelijke Kweekschool in Roermond. Nadat hij zijn onderwijzersopleiding met succes had afgerond, schreef hij zich in voor de universitaire MO-opleiding Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | 1 reactie

De onbekende dame R***

vrijdag 16 februari 2024 – Weyerman gebruikt als motto voor zijn tijdschriftafleveringen een enkele keer versregels uit het leerdicht De rerum natura (Over de natuur der dingen) van de Romeinse wijsgeer Lucretius (99-55 v. Chr.).[1] Soms vertaalt hij een paar versregels[2] en in een aflevering van Den Echo des Weerelds ontleent hij zelfs enkele pagina’s aan dit werk.[3]

Lucretius-kenner Piet Schrijvers schreef hier in 2010 al een artikel over.[4] Hij noemt de tekst in Den Echo des Weerelds‘een collage van versregels en motieven’, samengesteld uit drie boeken van het lange leerdicht De rerum natura.[5] In de Lucretius-vertaling van Schrijvers uit 2008 krijgt Weyerman samen met Pieter van Woensel een aparte paragraaf in het hoofdstuk ‘Schildknaap en tolk van Epicurus. Lucretius in Nederland’.[6]

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Extra dik winternummer MedJCW komt eraan!

woensdag 3 januari 2024 – Wat later dan de bedoeling was, maar eerdaags verschijnt een nieuwe aflevering van de Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman. Wat kunnen de lezers verwachten?

Simon Vuyk opent het nummer met een bijdrage over De Mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol van de remonstrantse predikant Martinus Stuart. Het zesdelige werk was uitermate populair, niet het minst dankzij de vele fraaie (handgekleurde) illustraties. Stuart wilde met zijn werk de mens in zijn verscheidenheid leren kennen en heel praktisch aan de zedenwet toetsen, schrijft Vuyk: het resultaat was een monumentale en encyclopedische fenomenologie van een vijftigtal beschavingen anno 1800.

De schilder Jacob Campo Weyerman en zijn plaats onder de stillevenschilders’ is de titel van de lezing die de Amsterdamse bioloog, botanist en kunsthistoricus Sam Segal (†) in 1985 gaf tijdens de grondvergadering van de Stichting JCW. Hij heeft zijn notities nooit kunnen omwerken tot een artikel, maar nog tijdens zijn leven gaf Segal toestemming tot publicatie ervan. In de redactionele inleiding wordt in het kort uiteengezet welke vondsten er sinds 1985 zijn gedaan en welke belangrijke publicaties over dit onderwerp nog zijn verschenen.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Grondvergadering JCW

Zaterdag 20 januari 2024

Graag nodigen we alle vrienden, vriendinnen en belangstellenden uit voor de grondvergadering van de Stichting Jacob Campo Weyerman:

20 januari 2024
Huize Lydia, Roelof Hartplein 2A in Amsterdam
Inloop 12.30 u, aanvang 13.00 u

PROGRAMMA

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | 1 reactie