Merkwaardig (week 34)

zondag 22 augustus 2021 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een portret van een 18e-eeuwer. Vorige week was het David Ruhnken, ofwel Ruhnkenius,  een Leidse classicus en filoloog.  Naar verluidt was hij geen studeerkamergeleerde, maar een levensgenieter. Deze keer is het wederom een Leidse prof, al begon hij zijn Nederlandse carrière in Amsterdam. Nadat zijn huis bij de Leidse buskruitramp in 1807 in puin kwam te liggen, verhuisde hij naar Oegstgeest.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Egypte in het werk van Jacob Campo Weyerman (4)

De Memnonkolossen in de klassieke oudheid

vrijdag 20 augustus 2021 – Weyerman is nooit in Egypte geweest, zo veel is wel zeker. Toch schrijft hij er geregeld over, zo bleek in deel 1 van deze serie: vooral de Memnonkolossen hebben zijn aandacht. In deel 2 en deel 3 heb ik geprobeerd te achterhalen wie Weyermans zegslieden waren. Een aantal zeventiende-eeuwse schrijvers bleek weliswaar over Egypte te hebben geschreven maar de enorme beelden nooit met eigen ogen te hebben aanschouwd. Andere achttiende-eeuwse auteurs hadden dat wel, maar hun reisbeschrijvingen verschenen te laat om Weyerman van betrouwbare informatie te kunnen voorzien. 

Wie waren dan wel Weyermans bronnen? In deze slotaflevering zoek ik het antwoord in de klassieke oudheid: welke Romeinse auteurs zouden Weyerman voorzien kunnen hebben van informatie over de Memnonkolossen? En, niet onbelangrijk, welke editie kan Weyerman hebben geraadpleegd?

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Egypte in het werk van Jacob Campo Weyerman (3)

Achttiende-eeuwers die Memnon wél zagen

donderdag 19 augustus 2021 – Op verschillende plekken in zijn werk laat Weyerman merken dat hij bekend is met de Memnonkolossen in Egypte, zo blijkt uit deel 1 van deze korte serie. In deel 2 probeerde ik in kaart te brengen wie Weyermans zegslieden konden zijn. Een aantal kandidaten passeerde de revue maar ze bleken de kolossale beelden geen van allen te hebben aanschouwd. Toch waren er wel degelijk achttiende-eeuwse reizigers die ze, getuige hun reisbeschrijvingen, met eigen ogen hebben gezien. Misschien heeft Weyerman hun werk gelezen?

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Egypte in het werk van Jacob Campo Weyerman (2)

Weyermans bronnen

woensdag 18 augustus 2021 – Sprinkhanen die kakelen ‘als Memnons beeld, wanneer het doorwarmt wiert door blyde straalen van Aurora’. In Den Amsterdamschen Hermes laat Weyerman merken dat hij bekend is met de Memnonkolossen in Egypte. En dat niet alleen: hij is er duidelijk van op de hoogte dat een van die beelden bij zonsopgang een raadselachtig geluid voortbracht. Hoe kwam Weyerman aan zijn kennis over Egypte? 

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Egypte in het werk van Jacob Campo Weyerman (1)

De Memnonkolossen 

dinsdag 17 augustus 2021 – Weyerman gebruikt in zijn werk regelmatig Egyptische elementen van uiteenlopende aard. Zo heeft hij het in zijn teksten over de ‘Egyptische uyenboeren’ en ‘uyeneeters’, de piramides, obelisken, mummies, hiërogliefen, de goden Osiris, Apis en Anubis, koningin Cleopatra en haar Romeinse minnaar Antonius, en de ‘Nyltirannen’, oftewel de krokodillen.[1] In een brief over de valse vriendschap schrijft hij bijvoorbeeld: 

Derhalve is ’t beter te woonen ter plaats alwaar een openhartige woestheyt wort beleden, alwaar de menschen malkanderen verslinden gelyk als hongerige leeuwen of roofgierige tygers, als in een zeker Egypte, alwaar den mensch wort ingeslokt langs de geveynsde traanen der bedrieglyke krokodillen.[2]

Waar haalde Weyerman al die informatie over Egypte vandaan?

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | 1 reactie

Merkwaardig (week 33)

zondag 15 augustus 2021 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een portret van een 18e-eeuwer. Vorige week was het Cornelia Antonetta den Beer (1750-1815), een Schiedamse korenwijnstookster van goede komaf. Deze keer is het een Duits-Nederlandse classicus en filoloog die zijn Leidse carrière eindigde als baas van de UB. Hij hield van jagen, dansen, schilderen en musiceren.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Wijnvlekken

Een kleine toets over Justus van Effen en Rainer Maria Rilke

donderdag 12 augustus 2021 – Begin juli belde Cuijk, Rijk Mollevanger. Aardige goedlachse man met volle baard, maar die baard was aan de telefoon een herinnering. Vele jaren geleden had ik hem getroffen en gesproken in Venray, bij het afscheid van een dierbaar en ongemakkelijk mens.

Omdat die dierbare zo ongemakkelijk was, was er van het Instituut waar hij werkte, niemand aanwezig. Behalve Rijk. Daarmee verdiende hij zijn ticket van eeuwigdurende waardering. Later zag ik hem nog eens op het station van Boxmeer. De trein ging niet verder, de plannen voor de middag vielen in duigen, maar het gesprek met Rijk maakte alles goed.

Nu belde hij en hij stelde me een onmogelijke vraag: las Rainer Maria Rilke Justus van Effen? Het bleef even stil. Keine Ahnung! Leest de paus Weyerman? Verklaar je vraag nader! De toelichting volgde en kort erop een mail met de bijbehorende documenten.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | 1 reactie

Voetnoot 227

De waarheid is als wijwater; of: hoe Weyerman te werk ging

dinsdag 10 augustus 2021 – Sommige gedachten over waar Weyerman ideeën voor zijn teksten vandaan haalde, blijven lang op de plank liggen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren omdat ze te klein lijken voor een voetnoot, of omdat ze meer van hetzelfde zijn.

Zo vermoedde ik al geruime tijd dat Weyerman ‘Quae vera sunt, loqui virum ingenuum decet’, het motto van de eerste aflevering van De Naakte Waarheyt, overgenomen had uit Kaina kai palaia. Things new and old, van John Spencer.[1]

Maar over stukjes die Weyerman uit dat boek overgenomen had, had ik al meermalen geschreven.[2] Bovendien heb ik altijd gewaarschuwd dat het vrijwel onmogelijk is om te weten waar iemand zijn motto’s gevonden had: motto’s zijn doorgaans intellectueel gemeengoed en zijn op allerlei plaatsen te vinden. Maar ik durf nu wel te beweren dat Weyerman zijn motto bij Spencer gevonden heeft, omdat ik een goed verhaal heb over hoe Weyerman te werk zal zijn gegaan bij het schrijven van het eerste nummer van De Naakte Waarheyt.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Merkwaardig (week 32)

zondag 8 augustus 2021 – Dankzij Google Alerts en diverse tipgevers komen er iedere week nogal wat websites voorbij met opmerkelijke berichten over de lange 18e eeuw. De oogst van deze week is zoals altijd een allegaartje en gaat vergezeld van een portret van een 18e-eeuwer. Vorige week was het François van Bredehoff, telg uit een rijke Hoornse regentenfamilie, die dankzij de goede band met de Oranjes een glansrijke politieke carrière doorliep. Deze keer is het een Schiedamse korenwijnstookster: dochter van een burgemeester en getrouwd met een burgemeester.

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Nader tot Naerebout

Voorbeeldige uitgave van Frans Naerebout van J.L. Nierstrasz

dinsdag 3 augustus 2021 – Rampen vragen slachtoffers en scheppen helden. Medelijden met de ongelukkigen gaat samen met bewondering voor degenen die grote gevaren trotseerden. In een wereld waarin scepsis en wantrouwen regeert zijn helden ijdele praalhanzen en slachtoffers klunzen die slecht hebben opgelet. In het wereldbeeld van W.F. Hermans bijvoorbeeld was er weinig genade met voorbeeldige mensen: wonderkinderen waren doorgaans total loss.

In de late achttiende en begin negentiende eeuw volgde in de Republiek ramp op ramp en zelden was de behoefte aan heroïek zo groot. In de voorbije jaren heeft vooral Lotte Jensen aandacht besteed aan dit duet: heldenverering en rampverwerking. In haar pantheon van helden was maar een klein nisje gereserveerd voor de helden van de achttiende eeuw. Terloops viel de naam van Frans Naerebout (1748-1818), mensenredder te Zeeland, hierboven afgebeeld door J.P. Bourjé (coll. MuZEEum).

Lees verder
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen